Uran w wodzie pitnej

Do tej pory nie poświęcano zbyt dużej uwagi zawartości uranu w wodzie pitnej (woda z kranu, woda mineralna), a jeżeli już, to zajmowano się głównie jego radioaktywnością.

Od kilku lat wiadomo, że chemiczna toksyczność uranu prawdopodobnie ma większy wpływ na zdrowie niż jego radioaktywność.

Wśród pierwiastków występujących naturalnie na ziemi uran ma największą liczbę atomową. Znane są trzy naturalne izotopy: 234U, 235U, 238U. Wszystkie trzy izotopy są radioaktywne i podczas rozpadu emitują cząstki alfa.

Problematyka radonu związana jest z rozpadem uranu. Uran występuje naturalnie w środowisku, ale także w wyniku działalności człowieka, takiej jak wydobycie uranu, stosowanie zawierających uran nawozów fosforanowych oraz spalanie paliw i węgla. Od kilku lat poziom uranu w wodzie pitnej jest systematycznie badany (BfR 2004).

Zagrożenia dla zdrowia

Uran nie jest niezbędnym dla ludzi pierwiastkiem śladowym. W przewodzie pokarmowym człowieka wchłaniany jest tylko ułamek (około 1% do 2,4%) z pobranego uranu.

Uran odkłada się w nerkach i w szkielecie, a wydalany jest głównie przez nerki. Jak szybko zachodzi ten proces, nadal nie wiadomo. Oprócz szybkiej fazy wydalania (okres półtrwania kilka dni), najwyraźniej istnieje faza powolnej eliminacji (okres półtrwania w zakresie kilku lat).

Sole uranu, w zależności od stopnia rozpuszczalności w wodzie, mogą uszkadzać czynność nerek. Niektóre związki uranu mogą przenikać przez barierę krew-mózg, i prawdopodobnie łożysko.

Analiza i biomonitoring

Analiza

Zawartość  uranu w wodzie można oznaczyć za pomocą spektrometrii masowej. Granica wykrywalności wynosi - w zależności od metody - około 0,1 mikrograma uranu na litr.

Wyniki badań

Federalna Agencja ds. Rolnictwa w Braunschweigu zbadała w 2003 roku ponad 200 próbek wody pitnej, pochodzącej z całego świata.  Stwierdzono w nich różne zawartości uranu, począwszy od wartości „na granicy wykrywalności", do 232 mikrogramów na litr.

Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka (BfR) zajął w sprawie wyników badań następujące stanowisko (opinia z dnia 13.05.2005 BfR):

Instytut wyciągnął wnioski, że większość z wód, które zostały zbadane nie stanowi zagrożenia dla konsumenta. W swoim raporcie BfR zauważył jednak, że przedłożone w tym czasie dane nie są wystarczające do wydania wiarygodnego oświadczenia o ekspozycji na uran w Niemczech...odnośnie wody mineralnej. Ryzyko dla zdrowia konsumenta nie zostało więc ostatecznie ocenione. Tymczasem organy nadzoru większości krajów związkowych Niemiec przekazały w sumie 1530 wyników badań dotyczących zawartości uranu w wodach mineralnych na rynku niemieckim …. Wyniki te potwierdzają w zasadzie ustalenia z roku 2004, że większość wód mineralnych (97% próbek), nie zawiera uranu (ilości niestwierdzalne) lub tylko niewielkie ilości metali ciężkich… i wody te, nawet przy regularnej konsumpcji większych ilości nie stanowią zagrożenia dla zdrowia osób dorosłych.

W czerwcowym zeszycie (2005) czasopisma dla konsumentów Öko-Test zamieszczony został szczegółowy przegląd wyników badań (Öko-Test 2005).

W lecie 2008 roku organizacja konsumentów Foodwatch poinformowała o swoich badaniach na ten temat. Poprosiła ministerstwa środowiska krajów związkowych Niemiec o wyniki pomiarów stężenia uranu w wodzie pitnej. W 150 spośród 8000 próbek zawartość metali ciężkich przekraczała wartość wskaźnikową Urzędu ds. Ochrony Środowiska (UBA) - ustaloną na poziomie 10 mikrogramów uranu na litr wody.

Oznacza to również, iż 7850 próbek (tj. ponad 98%) nie budziło zastrzeżeń. Dostarczone dane potwierdzają zatem ogólnie dobrą jakość wody pitnej w Niemczech.

W maju 2009 roku Foodwatch rozpowszechniła listę zawartości uranu w 435 wodach mineralnych. W prawie 90 procentach wartości pomiarowe były mniejsze niż 2 mikrogramy uranu na litr wody. Wody mineralne, które nie przekraczają tej wartości, mogą zostać oznaczone jako "nadające się do przygotowania pokarmu dla niemowląt", jeśli spełniają pozostałe warunki.

Biomonitoring

Uran można oznaczać w moczu za pomocą spektrometrii masowej (ICP-MS). Tutaj korzystnie jest użyć moczu ze zbiorki dobowej w celu skompensowania wahań dziennego wydalania.

Komisja "Human Biomonitoring" przy UBA zwraca uwagę na fakt, że brakuje jeszcze reprezentatywnych danych obejmujących cały kraj dotyczących narażenia na uran ogółu ludności. 

Zakres od 30 do 60 nanogramów uranu na litr moczu (z 24-godzinnej zbiórki moczu) przyjęto za wartość orientacyjną dla ekspozycji tła.

Dla dzieci w wieku 3 - 14 lat przyjęto w 2009 r. poziom referencyjny 40 nanogramów na litr (Komisja "Human Biomonitoring", 2009).

Wartości graniczne/ Wartości wskaźnikowe

Światowa Organizacja Zdrowia

W 1998 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaproponowała dla wody pitnej limit 2 mikrogramów uranu na litr wody. Pięć lat później WHO zaktualizowała tę wartość, na podstawie nowych założeń koncepcyjnych, i ustanowiła wartość 15 mikrogramów uranu na litr wody pitnej.

Określona przez WHO tolerowana dawka dzienna (TDI) wynosi 0,6 mikrogramów uranu na kg masy ciała.

EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności)

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w kwietniu 2009 r. opublikował opinię na temat "Uran w żywności - szczególnie w wodzie mineralnej". W typowych sytuacjach spożycia, dzienne spożycie jest znacznie niższe niż tolerowana dawka.

Jednocześnie zwraca uwagę na to, że do przygotowania pokarmu dla niemowląt na wodzie zawierającej uran, wartość ta może być znacznie przekroczona.

RFN

Rozporządzenie w sprawie wody pitnej

W obowiązującym rozporządzeniu w sprawie wody pitnej (TrinkwV) w Niemczech, z dnia 3 Maja 2011 r., dopuszcza się zawartość 10 mikrogramów uranu na litr wody pitnej.

BfR

Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka proponuje w swojej opinii z dn. 5 kwietnia 2007r.,określenie europejskiej maksymalnej zawartości uranu w wodzie pitnej i mineralnej przez EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności).

Zapobieganie

1. Wody mineralne

W większości badanych wodach mineralnych na rynku niemieckim (97% prób) uranu nie stwierdzono lub znaleziono go jedynie w niewielkich ilościach.

Według przepisów odnośnie wody mineralnej i stołowej na niemieckim rynku, woda mineralna oznakowana jako "nadająca się do przygotowania pokarmu dla niemowląt", może zawierać maksymalnie do 2 mikrogramów uranu na litr.

Wyniki badań na zawartość uranu i poziom promieniotwórczości wielu wód mineralnych są regularnie zamieszczane w magazynie konsumentów Öko-Test.

2. Woda pitna

Na temat wyników pomiaru można zasięgnąć informacji u miejscowego dostawcy wody lub w urzędzie zdrowia. W ostatnich latach został opracowany skuteczny sposób usuwania uranu z wody pitnej za pomocą selektywnej, chelatującej żywicy jonowymiennej przeznaczonej do usuwania metali ciężkich. Proces ten może zostać wykorzystany przez dostawcę wody pitnej.

W sytuacji znacznego i długotrwałego przekroczenia wartości granicznych w wodzie pitnej może być wskazane używanie wody butelkowanej do przygotowywania żywności i napojów.

Korzyści z używania konwencjonalnych, domowych filtrów wody są wątpliwe.

Mehr zum Thema Uran w wodzie pitnej:

Diesen Artikel...

Stand: 16. Mai 2013 - 11:34 Uhr

Autor/Autorzy: