Rtęć a spożycie ryb

Stare ryby są znacznie bardziej skażone niż młode, a ryby drapieżne bardziej niż ryby nie drapieżne.Konsumpcja ryb jest zasadniczym źródłem dostarczania rtęci organicznej. Przy czym stare ryby są znacznie bardziej obciążone (organiczną) rtęcią niż ryby młode, a ryby drapieżne bardziej niż ryby nie drapieżne.

Zagrożenia dla zdrowia

Wchłanianie, dystrybucja i wydalanie

Ze względu na wysoką rozpuszczalność w tłuszczach związki rtęci organicznej są wchłaniane z przewodu pokarmowego do ponad 90 procent. Również są dobrze wchłaniane przez skórę i płuca. Organiczna rtęć jest równomiernie rozprowadzana w organizmie, może przekraczać barierę krew-mózg i barierę łożyskową.

W jelicie grubym zostaje przetworzona przez mikroorganizmy w Hg2 +, a następnie wydalana z kałem. Pozostała rtęć organiczna (nieprzetworzona) jest resorbowana. Ponadto związki rtęci organicznej odkładają się we włosach. Okres półtrwania rtęci organicznej we krwi wynosi od 30 do 70 dni. W niektórych organach pozostaje ona przypuszczalnie przez wiele lat.

Wchłanianie z pożywieniem

W diety bogatej ryb można zwiększyć do około 14 mikrogramów na dobę.

Dzienną dawkę wchłanianą z pożywieniem szacuje się na 3 mikrogramy rtęci (głównie jako metylortęć). W diecie bogatej w ryby spożycie rtęci może wzrosnąć do około 14 mikrogramów na dzień.

Toksykologia

Nasza wiedza na temat szkodliwości związków rtęci pochodzi głównie z dwóch katastrof ekologicznych: nielegalne odprowadzanie związków rtęci do zatoki Minamata (Japonia) i masowe zatrucie w Iraku zabejcowanymi rtęcią nasionami, które omyłkowo zostały użyte do produkcji chleba.

Organiczne związki rtęci działają głownie na system nerwowy. Pobrana w czasie ciąży rtęć organiczna zaburza rozwój dziecka. Wpływ na płód został wielokrotnie dokładnie zbadany. Dzieci w porównaniu z dorosłymi wykazują 5 – 10 -krotnie większą wrażliwość na rtęć organiczną, która objawia się zaburzeniami poznawczymi i rozwojowymi:

"Pierwszymi objawami były opóźnienia w chodzeniu i nauce mowy. U dzieci w wieku od 4 – 7 lat (matki obciążone rtęcią) stwierdzono utratę słuchu, zwiększone napięcie mięśni w nogach, zwiększone odruchy ścięgien (tylko u chłopców) i ataksję. Najbardziej wrażliwe reakcje były obserwowane u siedmiolatków w neurofizjologicznych testach (...). " (Kommision Humanbiomonitoring 1999).

W dwóch dużych badaniach przeprowadzonych na Wyspach Owczych i Seszelach poszukiwano odpowiedzi na pytania, jaki wpływ na rozwój dziecka ma regularne spożywanie znacząco zanieczyszczonych rtęcią ryb i owoców morza (średnia zawartość rtęci ok. 0,3 mg na kg ryb) przez kobiety w ciąży.

Biomonitoring

Pomiaru obciążenia organizmu rtęcią organiczną można dokonać we krwi a w przypadkach szczególnych również we włosach.

Pomiar we krwi

W analizie krwi (pełnej) mierzona jest całkowita zawartość rtęci, w więc suma nieorganicznych i organicznych związków rtęci. Ważne, aby przy obecnych wypełnieniach amalgamatowych wziąć pod uwagę, że oddają one rtęć nieorganiczną.

Pomiar we włosach

Rtęć organiczna bardzo dobrze wbudowuje się w korzenie włosów, w przeciwieństwie do rtęci nieorganicznej. Dlatego badanie zawartości rtęci we włosach jest dobrym i selektywnym pomiarem obciążenia rtęcią organiczną. Za pomocą analizy odcinków włosów od korzeni do końcówek można dokonać dokładnej oceny ekspozycji na rtęć przebytej nawet w dłuższym czasie przed badaniem.

Stężenie rtęci we włosach jest około 250 do 350 razy wyższe od odpowiednich poziomów we krwi. Jednakże kontrola jakości w pomiarach zawartości organicznej rtęci we włosach jest dotąd trudna i nie ma określonych wartości referencyjnych. Ostatecznie należy zabezpieczyć, ażeby w pomiarze rtęci we włosach nie zostały ujęte inne zanieczyszczenia ze środowiska zewnętrznego.

Światowa Organizacja Zdrowia uważa obciążenie od 10 do 20 mikrogramów metylortęci na gram włosów, jako nie problematyczne.

Dalsze szczegóły i ocenę kryteriów można znaleźć w broszurze " Oznaczanie ekspozycji na rtęć."

Wartości graniczne / wartości wskaźnikowe

Żywność

Rozporządzenie o maksymalnych dopuszczalnych poziomach zanieczyszczenia w żywności (SHmV), 1988, zmienione rozporządzeniem z dnia 03.03.1997:

  • 1 miligram rtęci na kilogram świeżej masy części jadalnych ryb drapieżnych i węgorza
  • 0,5 miligrama rtęci na kilogram świeżej masy jadalnych części wszystkich innych gatunków ryb.

Pobranie i wartości PTWI

Tzw. wartość PTWI (z ang. Provisional Tolerable Weekly Intake) podaje wielkość tolerowanego tygodniowego pobrania dawki rtęci organicznej na kilogram wagi ciała.

ONZ i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

Wspólny Komitet Ekspertów ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ i WHO ograniczył w 2003 roku maksymalną dopuszczalną dawkę rtęci organicznej do wartości PTWI 1,6 mikrograma na kilogram masy ciała w ciągu tygodnia.

EPA USA

W 1997 r. amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA, Environmental Protection Agency) ustaliła maksymalne tolerowane pobranie metylortęci na 0,1 mikrogramów rtęci metylowej na kilogram masy ciała dziennie.

Odpowiada to 0,7 mikrogramów metylortęci na kilogram masy ciała na tydzień, a tym samym jest znacznie niższe niż wartość PTWI podawana przez WHO.

BgVV i BfR

Zarodki / płody i dzieci matek karmiących piersią są szczególnie narażenie na rtęć organiczną (metylortęć).

Federalny Instytut Ochrony Zdrowia Konsumentów i Medycyny Weterynaryjnej (BgVV) zalecił w 1999 roku kobietom w ciąży i matkom karmiącym piersią, jako środek ostrożności ograniczenie konsumpcji niektórych gatunków ryb (w tym węgorza, rekina, tuńczyka, żabnicy, okonia, miecznika).

W lecie 2008 roku Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka (BfR) ponowił swoje zalecenie, że kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny ograniczyć spożycie tuńczyka. Ponieważ niektóre konserwy np. "tuńczyk w sosie własnym" zawierają ilość rtęci organicznej blisko maksymalnego poziomu, to BfR podtrzymuje swoją rekomendację.

Inne poglądy:

Niektórzy naukowcy reprezentują pogląd, że ograniczone - z powodu spożycia ryb - wchłanianie kwasów omega-3, znacznie przeważa szkody spowodowane pobraniem rtęci metylowej (por. J.R. Hibbeln, 2007).

Porównanie tolerowanego pobrania rtęci ze spożyciem ryb

Tygodniowe spożycie 200 gramów ryb drapieżnych z zawartością jeszcze dopuszczalnych ilości rtęci (1 miligram na kilogram, zgodnie z Rozporządzeniem o najwyższych maksymalnych poziomach zanieczyszczenia w żywności, w przeważającej części jako metylortęć) prawie wyczerpuje, zgodnie wartościami PTWI, tolerowaną tygodniową dawkę pobrania.

Zapobieganie

Spożywanie ryb z jednej strony jest wskazane ze względów odżywczych, z drugiej strony jednak konsumpcja ryb niesie ze sobą znaczne obciążenie rtęcią organiczną.

Zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią należy zminimalizować obciążenie rtęcią organiczną. Dlatego warto jeść w tym czasie głównie młode ryby z pewnych źródeł, które są kontrolowane przez prawo żywnościowe.

Młode ryby zawierają mniej rtęci niż ryby stare. Ryby nie drapieżne są również mniej obciążone niż ryby drapieżne.

Mehr zum Thema Rtęć a spożycie ryb:

Diesen Artikel...

Stand: 16. Mai 2013 - 11:18 Uhr

Autor/Autorzy: