Pyłek roślinny

LeszczynaPodstawowe informacje na temat alergenów znajdują się w rozdziale „Alergeny ogólnie”.

Pyłek to suma wszystkich ziarenek pyłku danej rośliny, danego kwiatostanu lub kwiatu. Pyłek to nasienie rodzaju męskiego wszystkich roślin wyższych, który jest konieczny do zapylenia i ostatecznie zapłodnienia organów żeńskich. Ziarno pyłku może mieć wielkość od pięciu do stu mikrometrów, jest więc widoczne jedynie pod mikroskopem. Ziarno pyłku zbudowane jest z komórek otoczonych odporną ścianą. W jej skład wchodzą różnorodne białka, które służą roślinie jako substancje do wzajemnego rozpoznawania i stanowią właściwe alergeny pyłku. Alergeny te są dobrze rozpuszczalne w wodzie i wnikają bardzo łatwo nie tylko do komórek roślinnych, ale również do organizmu ludzkiego przez zawierającą wodę śluzówkę nosa i tam wywołują reakcje alergiczne. U niektórych alergików do wywołania reakcji alergicznej wystarczy kontakt z kilkoma ziarenkami pyłku.Czytaj dalej na ten temat:

Nie wszystkie pyłki wywołują alergię

Większość roślin wyższych jest zapylana przez owady, ale duża ilość roślin powierza swój pyłek po prostu wiatrowi. Rośliny wiatropylne muszą produkować znacznie więcej pyłku, aby zapewnić zapylenie. Aby pyłek był lotny, musi być szczególnie mały i lekki. Wiatr przenosi go na dalekie odległości. Nierzadko pyłek roznoszony jest na odległość do 500 km. Alergie powodowane są zwłaszcza przez pyłek roślin wiatropylnych, ale nie tylko. Na przykład na niektórych obszarach w powietrzu znajduje się najwięcej pyłków pokrzywy, które jednak bardzo rzadko są przyczyną alergii pyłkowych. To samo dotyczy pyłku świerku i sosny występującego często, ale niegroźnego. Zdolność pyłku do wywołania alergii wiąże się z chemiczną strukturą jego białek.

Jakie rośliny posiadają pyłki alergenne?

W Europie znamy sześć grup roślin, którym przypisuje się główną odpowiedzialność za alergie. W praktyce każda alergia na pyłki rozpoczyna się uczuleniem na przedstawiciela jednej z tych grup. Dopiero w późniejszym czasie powstają inne dodatkowe alergie. Do tych grup zaliczamy:

  • pyłki traw łącznie ze zbożami,
  • pyłek brzozy i drzew pokrewnych, takich jak olsza, leszczyna, grab, chmielograb, buk, dąb, kasztan jadalny,
  • pyłek wiatropylnych astrowatych, takie jak bylica czy ambrozja bylicolistna,
  • pyłek drzewa oliwnego (oraz jesionu),
  • pyłek pomurnika,
  • pyłek cyprysa i roślin pokrewnych, takich jak cyprys, cedr japoński, cedr, cyprysik, żywotnik, jałowiec.

Dodatkowe alergie mogą występować na pyłki: 

  • klonu
  • szczawiu
  • pokrzywy
  • komosy
  • bożego drzewka
  • bzu czarnego (oraz lilaka)
  • chmielu
  • lipy
  • morwy
  • topoli
  • platana
  • rzepaku
  • kasztanowca
  • wiązu
  • orzecha włoskiego
  • babki
  • wierzby.

Reakcje krzyżowe

Jeżeli występuje alergia na jeden z powyższych rodzajów pyłku, może się zdarzyć, że pyłki roślin spokrewnionych również powodują podobne objawy. Takie reakcje krzyżowe występują pomiędzy różnymi typami pyłków i różnymi rodzajami pożywienia.

Prognoza pylenia roślin dla alergików

Niemieckie służby meteorologiczne rejestrują w 360 punktach pomiarowych fazy rozwoju roślin. Początek kwitnienia leszczyny, olszy, brzozy, traw i innych roślin jest natychmiastowo zgłaszany. Poprzez regularne pomiary ilości pyłku w powietrzu stwierdza się, jak duże jest obciążenie pyłkami. W tym celu oznacza się ilość pyłku w powietrzu w danej miejscowości. Wyniki podawane są jako „średnia dzienna ilość pyłku na metr sześcienny powietrza”. Do liczenia ziaren pyłku używane są pułapki na pyłek. Preparat zdobyty w taki sposób badany jest pod mikroskopem. Przeszkolony personel niemieckiego serwisu informacyjnego pylenia roślin (Die Stiftung Deutscher Polleninformationsdienst, PID) przeprowadza aktualne pomiary pylenia w sześćdziesięciu miejscowościach w Niemczech. Zebrane w ten sposób dane przekazywane są służbom meteorologicznym. Tam podsumowuje się dane z pomiaru pyłków, fazy rozwoju roślin, prognozę pogody i następnie przekazuje mediom.

Dalsze informacje na ten temat, aktualną prognozę pylenia oraz numery telefonów regionalnych stacji prognoz pylenia można uzyskać na stronie internetowej PID pod adresem www.pollenstiftung.de.

Informacje na temat pylenia zbierane są w całej Europie. W internecie oferowana jest pomoc w planowaniu urlopu oraz publikowane niemieckie i europejskie mapy pylenia roślin: Kalendarz pylenia roślin w Niemczech, Kalendarz pylenia roślin Europie.

W ostatnich dziesięcioleciach alergie wywołane przez pyłki występują coraz częściej (Raport Specjalny Alergie 2000, Mutius 1998). Również eksperci nie mogą podać jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego tak jest. Nie wiadomo, czy zwiększyła się ilość roślin produkujących i rozprowadzających pyłek. Stwierdzono jednak, że wzrasta ilość pyłku w powietrzu. Przyczyny tego zjawiska nie są jeszcze wyjaśnione. Poddaje się pod dyskusję, czy toksyny w powietrzu i glebie nie narażają drzew na coraz silniejszy „stres”, zwłaszcza w miastach. Taki rodzaj stresu prowadzi do zmian pyłku a zwłaszcza siły alergenów pyłku (Behrendt 2001). Mogłoby to wyjaśniać, dlaczego przybyło silniejszych objawów alergicznych w obszarach miejskich. Pewną rolę dla drzew odgrywa również podaż składników odżywczych i warunki zabudowy w ich otoczeniu (Helander 1997).

Mehr zum Thema Pyłek roślinny:

Diesen Artikel...

Stand: 15. Mai 2013 - 12:29 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Die Grafik oben rechts auf dieser Seite ("Hasel") verwenden wir mit freundlicher Genehmigung des Instituts für Wirtschaftsökologie.