Korowódka dębówka

Włoski gąsienicy korowódki mogą wywołać gwałtowne symptomy © Kleuske.Korowódka dębówka (Thaumetopoea processionea L.) to motyl ciepłolubny. Jest niepozornym motylem nocnym ze skrzydłami w kolorze szarym o rozpiętości ok. 25 mm.

Późnym latem do jesieni samica składa około 150 jaj w górnej części korony dębu. Gąsienice wykluwają się na początku maja i żyją w dużych koloniach aż do przepoczwarzenia. Owad ten zawdzięcza swoją nazwę wędrówce w kierunku liści dębowych w poszukiwaniu pożywienia, która wygląda jak korowód.

W dzień do czasu linienia starsze gąsienice pozostają w gnieździe, które znajduje się na pniu lub w rozgałęzieniu konarów. Pod koniec czerwca/na początku lipca, po przejściu pięciu do sześciu stadiów rozwojowych gąsienice zamykają się w kokony w gnieździe. Po trzech do pięciu tygodniach przepoczwarzają się w motyle.

Gniazda, które potrafią przetrwać wiele lat, składają się z pustych wylinek, pustych kokonów i odchodów.

Występowanie korowódki

Od roku 2012 korowódka dębówka zasiedla wszystkie kraje związkowe Niemiec. Problem szczególnie dotyczy Brandenburgii, Berlina, Bawarii i Nadrenii-Północnej Westfalii. Korowódka występuje głównie na krawędzi lasu i na pojedynczych drzewach w parkach i na osiedlach.

Od około dziesięciu lat obserwuje się silne namnażanie. Ciepłe i suche początki lata sprzyjają jej rozprzestrzenianiu się.

Zagrożenie dla zdrowia przez trujące włoski gąsienicy

Począwszy od trzeciego stadium rozwoju, w maju/czerwcu gąsienica pokrywa się dwu milimetrowymi trującymi włoskami, które służą jej do ochrony przed wrogami naturalnymi. Włoski te mogą być roznoszone przez wiatr na duże odległości. Kruszą się przy najmniejszym dotyku, podczas gdy z ich pustego wnętrza uwalniane są różne proteiny, między innymi płyn parzący zwany thaumetopoeiną.

Grupy ryzyka

Na obszarach opanowanych przez korowódkę zagrożone są następujące grupy osób:

  • dzieci bawiące się na zewnątrz,
  • osoby zamieszkujące obrzeża lasów,
  • osoby przebywające w lesie (pracownicy leśni, spacerowicze etc.),
  • użytkownicy parków i terenów zielonych,
  • oraz zwierzęta domowe i hodowlane.

Symptomy i terapia

Symptomy

Czasem wystarczy przejść się wzdłuż drzew opanowanych przez gąsienice, aby wykazywać objawy tak zwanego lepidopteryzmu. Tak nazywa się choroba wywołana przez parzące włoski motyli (z łac. lepidoptera). Ze 165 tysięcy gatunków motyli 200 posiada parzące włoski. W Europie Środkowej jest to przede wszystkim korowódka dębówka.

Najwięcej zachorowań w Niemczech zgłoszono do tej pory na południu kraju. Z racji rozprzestrzeniania się owada, oczekuje się w przyszłości coraz więcej zachorowań również na północy Niemiec.

Kontakt z włoskami gąsienicy może wywołać gwałtowne objawy:

  • silny świąd,
  • pokrzywkę kontaktową,
  • toksyczne zapalenie skóry,
  • powstawanie bąbli (przypominają ukąszenia owadów),
  • zapalenie spojówek,
  • nieżyt nosa,
  • zapalenie gardła,
  • duszności.

Niekiedy występują reakcje alergiczne. Znany jest również przypadek szoku alergicznego.

Lekarze na obszarach występowania korowódki powinni uwzględniać przy diagnozie, że przyczyną dolegliwości mogą być nie tylko typowe czynniki, ale również włoski gąsienic. Aby pojawiły się symptomy lepidopteryzmu, nie jest konieczny bezpośredni kontakt z gniazdem lub gąsienicą. Przyczyną mogą być włoski latające w powietrzu. Ponadto objawy mogą wystąpić poza głównym sezonem występowania gąsienic, gdyż włoski parzące pozostają jeszcze długo w starych gniazdach i mogą wywoływać podrażnienia. Dlatego też nie można wykluczać zachorowania w ciągu całego roku.

Terapia

Symptomy zanikają najczęściej samoistnie po krótkim czasie. Dlatego dla większości pacjentów wystarczająca jest terapia antyhistaminowa i/lub lokalne zastosowanie leków steroidowych.

Zachowanie i zwalczanie korowódki

Jak należy prawidłowo zachować się?

Należy unikać miejsc, w których stwierdzono występowanie korowódki.

Gdy jednak zaobserwowany zostanie nowy nieznany dotychczas obszar występowania, należy postąpić następująco:

  • nie dotykać gniazd ani gąsienic,
  • po kontakcie z włoskami
    - zdjąć ubranie i wyprać w 60 stopniach, w celu zniszczenia toksyny
    - wejść pod prysznic i dokładnie umyć włosy,
  • jeżeli wystąpią jakiekolwiek objawy, skontaktować się z lekarzem (np. okulistą lub dermatologiem),
  • nie usuwać samodzielnie gąsienic ani gniazd, tylko wezwać specjalistę,
  • zgłosić do odpowiedniego organu (urząd ochrony środowiska, sanepid itd.), jeżeli gąsienice lub gniazda znajdują się w miejscach publicznych.

Zwalczanie korowódki

Można ograniczyć dostęp, jeżeli tereny są nieużywane lub mało uczęszczane. W regionach, gdzie często przebywają ludzie, trzeba jednak zwalczać gąsienice.

Parzące włoski wyrastają dopiero w trzecim stadium larwalnym, można więc lokalnie stosować do tego etapu insektycydy dozwolone przez prawo o biocydach. W późniejszych stadiach rozwoju sprawdziło się opryskiwanie gniazd lepiszczem (np. płynnym szkłem wodnym) a następnie wciągnięcie go pewnego rodzaju „odkurzaczem”. Odkurzacz ten musi być wyposażony w odpowiedni filtr powietrza. Ponadto dobrze jest odkurzyć bezpośrednie sąsiedztwo gniazda. Prace należy wykonywać wyłącznie w ochronnym ubraniu i masce.

Niszczenie gniazd za pomocą strumienia wodnego lub wypalanie nie jest godne polecenia. W ten sposób włoski mogą zostać wręcz rozprzestrzenione.

Podstawy prawne

Wobec środków ochrony roślin znajduje zastosowanie prawo o środkach ochrony roślin, o ile środek stosowany jest do ochrony dębów i zasobów leśnych. Jeżeli środki stosowane są w celach ochrony ludzkiego zdrowia, należy przestrzegać przepisów prawa o biocydach. W obu przypadkach należy rozważyć ryzyko związane z działaniem włosków parzących a potencjalnymi skutkami użycia insektycydu. Obwarowania dotyczące stosowania środków ochrony roślin pomagają dodatkowo zminimalizować ryzyko skutków ubocznych.

Wytyczna Unii Europejskiej 98/8/EG decyduje o wprowadzaniu nowych biocydów. Obecnie proces dopuszczenia przechodzą różne substancje.

Mehr zum Thema Korowódka dębówka:

Diesen Artikel...

Stand: 16. Januar 2014 - 12:56 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

@ Kleuske (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons.