Hałas

Lärm

Hałas, dźwięk i odgłosy

Hałas jest niepożądanym dźwiękiem, dokuczliwym, przeszkadzającym odgłosem. Z tej definicji wynika, że nie tylko sam dźwięk ma znaczenie, ale także nastawienie psychiczne słuchacza. Wiele osób odbiera głośną muzykę w sali koncertowej lub w dyskotece jako czynnik pozytywnie wpływający na samopoczucie. Jeśli jednak ta sama muzyka, nieoczekiwanie będzie dochodziła z mieszkania obok, to słuchający jej nie z własnej woli sąsiedzi, odczują to jako uciążliwość.

W czasie urlopu jednostajny szum morza może działać uspokajająco. Natomiast narastające i malejące natężenie długotrwałego szumu z pobliskiej autostrady przeszkadza, mimo iż poziom dźwięku może być niższy, a dźwięk ma bardzo podobny charakter.

Te obserwacje pokazują, że fizyczny pomiar poziomu dźwięku jest tylko jednym z wielu kryteriów mających znaczenie w ocenie narażenia na hałas.

Pomiar hałasu

Ucho ludzkie odbiera dźwięki jako ciśnienie akustyczne. Jest to spowodowane okresowymi wahaniami ciśnienia fal dźwiękowych. Wielkością charakteryzującą hałas jest poziom ciśnienia akustycznego - w skrócie poziom dźwięku – w zależności od odległości od źródła dźwięku - wyrażony w jednostce zwaną decybelem (dB).

Aby zmierzyć poziom ciśnienia akustycznego, w technicznych urządzeniach pomiarowych używa się filtra (A), którego charakterystyka zbliżona jest do anatomicznych właściwości ludzkiego ucha. W ten sposób uwzględniana jest wrażliwość ucha na niskie, średnie i wysokie tony. Zmierzony poziom ciśnienia podawany jest w logarytmicznych jednostkach dB (A).

Orientacyjnego pomiaru hałasu można dokonać za pomocą aplikacji "Smartphone Apps" (przykład). Przykłady obciążenia hałasem z różnych źródeł można znaleźć w pełnej wersji artykułu.

Hałas komunikacyjny (drogowy, kolejowy, lotniczy)

Hałas komunikacyjny zaczyna być uciążliwy dla niektórych mieszkańców, gdy jego średni poziom mierzony na zewnątrz budynku wynosi 45 dB (A), natomiast przy 65 dB (A) więcej niż połowa mieszkańców odczuwa uciążliwość.

Wpływ hałasu pochodzącego z komunikacji na zdrowie jest złożony. Wiele fizjologicznych zmian zdrowotnych może wpływać na siebie wzajemnie, a niektóre mogą wzajemnie wzmacniać swoje oddziaływanie.

W odróżnieniu od środowiska pracy lub rekreacji (muzyka, dyskoteki) ryzyko uszkodzenia słuchu jest tutaj niewielkie, ponieważ mamy do czynienia ze znacznie niższym poziomem hałasu.

Natomiast obciążenie psychiczne - złość z powodu niechcianych zakłóceń spokoju, pogorszenie środowiska mieszkalnego, penetracja hałasu w przestrzeni wypoczynku i zaburzenia snu – w tym kontekście są znacznie ważniejsze.

Interdyscyplinarna grupa robocza przy Federalnym Urzędzie Ochrony Środowiska w Niemczech zajmująca się kwestią hałasu, zaleca unikanie ciągłego hałasu odbieranego przez ucho w czasie snu, którego poziom wynosi powyżej 30 dB (A), jak również, gdy maksymalny poziom hałasu osiąga wartości powyżej 40 dB (A).

Obciążenie hałasem

Wiele osób odczuwa przykre skutki obciążenia hałasem komunikacyjnym lub hałasem w czasie relaksu i wypoczynku.

Może to prowadzić do dyskomfortu emocjonalnego i fizycznego, a także zmniejszyć wydajność organizmu. Typowymi emocjami z powodu uciążliwości hałasu są gniew, złość, niezadowolenie i bezradność, które prowadzą do wzrostu poziomu hormonów stresu. W konsekwencji mogą wystąpić problemy zdrowotne, takie jak zaburzenia snu i choroby układu krążenia. Więcej informacji na ten temat zawiera pełna wersja artykułu.

Hałas w czasie wolnym

Dzieci w każdym wieku narażone są na hałas pochodzący z różnych źródeł. We wczesnym dzieciństwie są to głównie grzechotki, mnóstwo zabawek i instrumentów muzycznych dla dzieci. Później dochodzą zabawki pistolety, komputer i gry konsolowe, a w końcu przenośne odtwarzacze muzyczne i dyskoteki. Oprócz wysokości poziomu hałasu dochodzi czynnik czasu ekspozycji na hałas ("zasada ekwiwalencji energetycznej"). Próbki pomiaru hałasu w dyskotekach i podczas koncertów muzycznych „na żywo” pokazują, że poziom hałasu muzyki osiąga wartości między 90 a 110 dB (A). Nie zauważono dotąd trendu w kierunku zmniejszenia natężenia hałasu.

Nowa dyrektywa Unii Europejskiej z dnia 18 Czerwca 2009 w sprawie bezpieczeństwa zabawek przewiduje w szerszym zakresie ograniczenie maksymalnego poziomu natężenia hałasu emitowanego przez zabawki. Dotyczy to zarówno zabawek, które są źródłem głośnego, ciągłego dźwięku (np. niektóre zabawki elektroniczne), jak również tych, które wydają dźwięki impulsowe (np. pistolety). Dyrektywa powinna zostać wprowadzona do prawodawstwa krajów członkowskich do dnia 20 stycznia 2011 roku (czy została wprowadzona w życie? - w marcu 2011 roku nie było jeszcze żadnych informacji na ten temat).

Uszkodzenia słuchu

W tych warunkach może dojść do nieodwracalnych uszkodzeń czuciowych komórek słuchowych odpowiedzialnych za postrzeganie zmysłowe i do szumu w u uszach. Mężczyźni i chłopcy częściej cierpią z powodu pogorszenia słuchu niż kobiety i dziewczęta.

Wpływ na zdrowie dzieci

Wyniki środowiskowych badań dzieci (KUS) wykazują, iż 1 na 8 dzieci i młodzieży w wieku 8-14 lat, ma ubytek słuchu od 20 decybeli (co najmniej w jednym zakresie częstotliwości i w co najmniej jednym uchu). U 1 na 40 dzieci i młodzieży utrata słuchu wynosi już 30 decybeli.

Hałas ma znaczny wpływ na koncentrację dzieci oraz ich zdolność do nauki języka (FLUGS informacje "Zagrożenia dla zdrowia hałasem," 2007).

Wartości dopuszczalne i przepisy prawne

W lutym 2003 Parlament Europejski i Rada Europejska opublikowali dyrektywę unijną w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane hałasem. Dyrektywa ustala graniczne wartości ekspozycji, które nie mogą być przekroczone oraz wartości działania tj. wartości ekspozycji, przy których należy podejmować określone działania ochronne. Ze szczegółami dotyczącymi dyrektywy można zapoznać się w pełnej wersji artykułu.

WHO proponuje dla Europy 40 dB (A), jako najwyższy poziom hałasu w nocy. 40 dB (A) odpowiada dawce „No Observed Adverse Effect Level“ (NOAEL) tzn. wartości największej dawki hałasu, która w dłuższym czasie nie powoduje niekorzystnych objawów zdrowotnych. Hałas na poziomie 40 dB (A) porównywalny jest z cichą rozmową (WHO 2009).

Ochronę przed hałasem w Niemczech reguluje Federalna Ustawa Kontroli Zanieczyszczeń (BImSchG). Zawiera ona wytyczne dotyczące ochrony przed hałasem komunikacyjnym, hałasem pochodzącym z obiektów rekreacyjnych i sportowych oraz określonych maszyn. Wykaz wytycznych można znaleźć w pełnej wersji artykułu.

Od stycznia 2012 roku, obowiązuje nowy przepis dla odtwarzaczy MP3 i innych odtwarzaczy muzycznych. Od tego czasu, maksymalna głośność przenośnych, odsłuchiwanych przez słuchawki urządzeń, została ograniczona do 85dB (A). Odpowiada to odgłosom z autostrady lub kosiarki do trawy. Głośność na poziomie 100 dB (A) dopuszczalna jest jedynie w przypadku działania krótkotrwałego (Fundacja Stiftung Warentest 2011; KE 2009).

Profilaktyka / działania naprawcze (hałas komunikacyjny)

Metody i sposoby ograniczania hałasu:

  • Budowa ekranów akustycznych wzdłuż ruchliwych dróg
  • Stosowanie dźwiękoszczelnych okien. Klasyfikuje się je według stopnia izolacji akustycznej od 1-6. Zasadnicze znaczenie dla skutecznej ochrony przed hałasem, obok wybranej klasy izolacji okien, ma ich odpowiedni montaż. Tłumienie dźwięków o niskiej częstotliwości jest trudniejsze niż dźwięków o wysokiej częstotliwości.
  • Pakiet informacyjny zawierający informacje na temat ochrony przed hałasem można otrzymać pod adresem:
    Umweltbundesamt
    Zentraler Antwortdienst (ZAD)
    Postfach 1406
    06813 Dessau
    Tel. 0340 / 2103-0
    Fax 0340 / 2104-2285
    www.umweltbundesamt.de

Co można zrobić samemu:

Wskazówki Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska:

  • przy długotrwałym głośnym hałasie używać wkładek do uszu
  • podczas korzystania ze słuchawek nie słuchać muzyki na maksymalnej głośności:
  • nie dawać dzieciom głośnych zabawek, takich jak grzechotki czy pistolety
  • użytkować urządzenia i maszyny o niskim poziomie generowania hałasu, zwłaszcza te opatrzone znakiem środowiskowym „Niebieski Anioł” (Blauer Engel)
  • korzystać z odpoczynku w nocy oraz innych rodzajów relaksacji
  • przed imprezami lub pracami budowlanymi w domu poinformować sąsiadów- przepisy nie zezwalają na głośne przyjęcia
  • urządzenia muzyczne nastawiać na niski poziom głośności dostosowany do pomieszczeń mieszkalnych
  • urządzenia wytwarzające dźwięki (np. głośniki, lodówki, pralki, silniki) oddzielić od powierzchni ścian i podłóg mieszkalnych miękkimi podkładkami
  • stosować w mieszkaniu wykładziny wygłuszające oraz inne tekstylne wykładziny podłogowe do zastosowania w domu (np. w pokoju u dzieci)
  • w czasie prowadzenie samochodu odpowiednio szybko wrzucać biegi i jechać na wolnych obrotach, w korku należy wyłączyć silnik.

 (Fragment z broszurki "Hałas – zaniżona ocena ryzyka")

Więcej wskazówek zawiera zaktualizowana ulotka informacyjna "Żyć lepiej w mniejszym hałasie” z Nadrenii Północnej-Westfalii (stan na: czerwiec 2009). Ulotka do pobrania pod poniższym adresem: www.umwelt.nrw.de/ministerium/service_kontakt/archiv/presse2009/presse090807.php.

Informacje na temat hałasu w środowisku:

Od niedawna niektóre kraje związkowe w Niemczech oferują mapy hałasu. Należy do nich na przykład Nadrenia Północna-Westfalia (mapa hałasu). Podstawa prawna oparta jest na wdrożeniu dyrektywy UE w sprawie oceny i zarządzania hałasem w środowisku, z dnia 24 czerwca 2005.

Diesen Artikel...

Stand: 15. Mai 2013 - 10:56 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

© S. Hofschlaeger / PIXELIO