Amalgamat

Opis

Amalgamat stomatologiczny stosowany jest ponad 150 lat w stomatologii jako wypełnienie. W zależności od składu i odporności na korozję, w wyniku utwardzania powstałych faz krystalicznych, rozróżnia się pomiędzy starszymi amalgamatami zawierającymi gamma 2, a nowymi amalgamatami bez fazy gamma 2.

Występowanie / Zastosowanie

Amalgamaty dentystyczne są łatwe do wyprodukowania, niedrogie, dobre do obróbki, a ich właściwości mechaniczne odpowiadają wymaganiom, które są stawiane materiałom stosowanym do wypełnień, szczególnie w obciążonych żuciem tylnych zębach. Jednak amalgamaty dentystyczne od wielu lat wzbudzają kontrowersje w publicznych dyskusjach.

W 1992 r. ówczesny Federalny Urząd ds. Zdrowia (BGA) ogłosił, że amalgamaty wolno stosować jeszcze wyłącznie w zębach trzonowych i przedtrzonowych obciążonych żuciem. Ze skutkiem od 1 lipca 1995 r. zostały wprowadzone przez Federalny Instytut ds. Leków i Preparatów Medycznych (BfArM) dalsze ograniczenia w stosowaniu amalgamatu. W ówczesnym czasie zostały sformułowane w „ Informacjach fachowych i zastosowaniu” między innymi następujące ograniczenia w zastosowaniu:

  • alergia na amalgamat (zdiagnozowana)
  • ciąża
  • dzieci do 6 lat
  • kobiety i dziewczęta w wieku rozrodczym
  • pacjenci z ciężkimi zaburzeniami pracy nerek
  • wsteczne wypełnienie kanału zęba

Federalny Instytut ds. Leków i Preparatów Medycznych (BfArM) wyraźnie stwierdził, że "nie ma powodu, ażeby usuwać istniejące, klinicznie zadowalające plomby amalgamatowe – w tym również u pacjentów planujących potomstwo”.

W 1997 r. zostało opublikowane wspólne stanowisko odnośnie zastosowania amalgamatu przez Federalne Ministerstwo Zdrowia, Federalny Instytut ds. Leków i Preparatów Medycznych (BfArM) oraz zrzeszenia i stowarzyszenia stomatologów.

Komisja "Metody i Zapewnianie Jakości w Medycynie Środowiskowej” we wrześniu 2007 r. ogłosiła swoje stanowisko, z punktu widzenia medycyny środowiskowej, w zakresie problematyki związanej ze stosowaniem amalgamatu (RKI 2007) – patrz pełna wersja artykułu.

Zagrożenia dla zdrowia

Z amalgamatu dentystycznego są stale uwalniane w małych ilościach rtęć i inne metale ciężkie. Po pierwsze, plomby wydzielają opary rtęci, które są wchłaniane do płuc w około 80 procentach. Tak przyswojona rtęć zostaje utleniona w erytrocytach, wątrobie i mózgu przez enzym katalazę. Głównie tą drogą następuje obciążenie organizmu rtęcią pochodzącą z amalgamatu.

Po drugie, ścieranie i procesy korozji wpływają również na obciążenie organizmu rtęcią. Metaliczna rtęć pochodząca z amalgamatu zostaje w niewielkim stopniu resorbowana w przewodzie pokarmowym i nie ma istotnego wpływu na obciążenie rtęcią. Sole rtęci powstałe w wyniku korozji są w około 10% wchłaniane. Wcześniej w ten sposób około 3,9 mikrograma rtęci trafiało do organizmu w ciągu dnia, dzisiaj jest to obciążenie ok. 2-3 mikrograma (Komisja- Human-Biomonitoring 1999, Federalny Instytut ds. Leków i Preparatów Medycznych 2003). Jedna z grup roboczych zajmująca się problematyką amalgamatu w Komisji Europejskiej doszła do wniosku, że całkowita ekspozycja na działanie rtęci, na jaką są narażeni pacjenci z amalgamatowymi wypełnieniami, wynosi mniej niż 5 mikrogramów na dzień.

Żucie gumy i nocne zgrzytanie zębami (Bruksizm) mogą zwiększyć dzienne wchłanianie rtęci o od 5 do 20 razy. Na poziomie populacyjnym amalgamaty stomatologiczne pozostają głównym źródłem obciążenia organizmu rtęcią. Dla niektórych pacjentów oraz organizacji ich reprezentujących, amalgamat dentystyczny odpowiedzialny jest za wiele problemów zdrowotnych, zaburzeń oraz chorób.

Czasami mówi się o intoksykacji amalgamatem. W swoim informatorze "Amalgamaty w terapii stomatologicznej " (Styczeń 2005), Federalny Instytut ds. Leków i Preparatów Medycznych (BfArM) zajmuje stanowisko w tej kwestii (zob. pełna wersja artykułu).

”Według obecnego stanu wiedzy naukowej nie istnieje żadne uzasadnione podejrzenie, że właściwie wykonane amalgamatowe wypełnienie ma niekorzystny wpływ na zdrowie pacjentów stomatologicznych. Wyjątkiem są rzadkie reakcje miejscowe w jamie ustnej, jak również bardzo rzadkie przypadki reakcji alergicznych. Niemniej jednak, amalgamatowi przypisuje się różne skutki uboczne i choroby, najczęściej w spontanicznych doniesieniach pacjentów i ich organizacji.”

Na początku kwietnia 2008, został opublikowany komunikat prasowy na temat wyników GAT-Studium (German Amalgam Trial). W tym projekcie trwającym dwanaście lat placówki „medycyny akademickiej” i "medycyny niekonwencjonalnej" badały w kilku podprojektach, potencjalną szkodliwość amalgamatu, możliwości diagnostyczne, jak również odpowiednie terapie. Na przykład badano skutki usuwania amalgamatu u osób dorosłych.

Dieter Melchart z Klinikum rechts der Isar, szpitala w Monachium podkreśla, że wyniki badań nie powinny być interpretowane w ten sposób, iż wypełnienia amalgamatowe zasadniczo nie mogą wywoływać żadnych dolegliwości. Jednak usunięcie wypełnień z powodu takich dolegliwości jak ból głowy czy zmęczenie jest zwykle niepotrzebne.

Inne opinie na temat amalgamatu

Odmienne opinie zostały przedstawione m.in. przez Niemieckie Towarzystwo Lekarzy Medycyny Środowiskowej (dbu), grupę samopomocy osób poszkodowanych amalgamatem SEKIS z Berlina oraz J. Muttera w studium literatury (kwiecień 2005 r., patrz komentarz), w Monachijskim Badaniu Dotyczącym Amalgamatu (Mutter 2008) oraz w Liście otwartym do rzecznika pacjentów (Sierpień 2008).

Amalgamat a rak?

Czy plomby amalgamatowe mogą stanowić ryzyko choroby nowotworowej? Według Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem (DKFZ) - jest to mało prawdopodobne (opinia).
Zalecenia Komisji RKI
Zalecenia Komisji "Metody i Zapewnianie Jakości w Medycynie Środowiskowej” (wrzesień 2007) znajdują się w pełnej wersji artykułu.

Biomonitoring i diagvnostyka

W celu wyjaśnienia kwestii, czy amalgamat dentystyczny odgrywa jakąś rolę w zdrowotnych dolegliwościach, powinna być wstępnie dokonana ocena stanu plomb amalgamatowych przez lekarza medycyny środowiskowej lub dentystę. Następnie doświadczony alergolog powinien wykonać test alergiczny (test płatkowy) - według zaleceń Niemieckiej grupy Alergii Kontaktowej.

Jeżeli z punktu widzenia medycyny środowiskowej zostaną zalecone badania biomonitoringowe, należy wykonać oznaczanie rtęci w moczu zebranym w ciągu 24 godzin lub w moczu porannym bez podania środka kompleksującego.
Szczegółowe informacje na temat diagnostyki i biomonitoringu można znaleźć w pełnej wersji tego tekstu.

Zalecane postępowanie u pacjentów z podejrzeniem problemów zdrowotnych związanych z amalgamatem

Komisja "Metody i Zapewnianie Jakości w Medycynie Środowiskowej” zaleca lekarzom w swojej opinii z września 2007 r., ażeby u pacjentów, którzy sami podejrzewają u siebie "chorobę amalgamatową", przeprowadzać szczegółowe zróżnicowane diagnostyczne rozważania i badania oraz omówić je z pacjentem. Na ogół niespecyficzne objawy, takie jak brak koncentracji, zmęczenie i bóle głowy mogą mieć wiele przyczyn, a nie są typowe dla obciążenia organizmu rtęcią. Od czasu do czasu pojawiają się podejrzenia o związek amalgamatu z pewnymi chorobami (np. choroba Alzheimera, Parkinsona, ALS, autyzm, zaburzenia endokrynologiczne i stwardnienie rozsiane), jednakże nie ma na to dowodów naukowych.

Lekarska grupa zabezpieczenia jakości z Hesji wypracowała „Zalecenia postępowania przy zaburzeniach zdrowotnych, które mogą być związane z amalgamatem” (autor zbiorowy 2000). Wyciąg z tych zaleceń można znaleźć tutaj.

Lekarskie porady / Leczenie

Porady z punktu widzenia medycyny środowiskowej znajdują się w pełnej wersji artykułu, jak również w tekstach informacyjnych "Stosowanie amalgamatu" (konsens), "Amalgamat: Diagnostyka" i "Amalgamat: Porady".

Podsumowanie:

Amalgamat jako przyczyna dolegliwości:

Ażeby wyjaśnić, czy amalgamat dentystyczny może być przyczyną problemów zdrowotnych, lekarz dentysta powinien najpierw zbadać stan wypełnień amalgamatowych.

Następnie doświadczony alergolog powinien wykonać test (test płatkowy), według zaleceń Niemieckiej Grupy Alergii Kontaktowej.

Jeżeli z punktu widzenia medycyny środowiskowej zostaną zalecone badania biomonitoringowe, to należy wykonać oznaczenie rtęci w moczu zebranym w ciągu 24 godzin lub w moczu porannym bez podania środka kompleksującego.  

Ocena lekarska  medycyny środowiskowej opiera się na  wartościach referencyjnych oraz wartościach  HBM (Komisja "Human-Biomonitoring" Umweltbundesamtu - Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska), z uwzględnieniem osobistej sytuacji życiowej, nawyków żywieniowych, ewentualnej ekspozycji zawodowej itp. Przy powtarzających się przekroczeniach wartości HBM - I, związanych z amalgamatem, powinna również zostać przeprowadzona kontrola poziomu selenu (stężenie selenu w surowicy krwi powinno być wyższe niż 50 mikrogramów na litr).

Stosowanie amalgamatów dentystycznych w przyszłości:

Komisja "Metody i Zapewnianie Jakości w Medycynie Środowiskowej” uważa dalsze ograniczanie stosowania amalgamatu dentystycznego za pożądane (RKI 2007).
Ze względów profilaktyki zdrowotnej wypełnienia amalgamatowe nie powinny być więcej stosowane:

  • w leczeniu zębów mlecznych
  • w czasie ciąży i laktacji
  • w obecności innych metali dentystycznych w bezpośrednim kontakcie z wypełnieniem amalgamatowym
  • w zdiagnozowanych tzw. liszajowatych zmianach w jamie ustnej
  • u pacjentów z niewydolnością nerek
  • w wypadku stwierdzonej alergii na amalgamat (typ IV).

Aktualności (sierpień 2010, sprawdzono sierpień 2011):

Ustanowiony przy Komisji Europejskiej Komitet Naukowy ds. "Nowo występujących i nowo rozpoznanych zagrożeń dla zdrowia", (European Commission Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks, SCENIHR) otrzymał zlecenie wydania opinii naukowej na temat bezpieczeństwa amalgamatu dentystycznego i materiałów alternatywnych. Tutaj można zapoznać się z opublikowaną opinią: (SCENIHR).

Według Komitetu Naukowego, zarówno amalgamat dentystyczny jak i materiały alternatywne mogą być stosowane w leczeniu stomatologicznym. Zarówno amalgamat, jak i inne materiały alternatywne, mogą w rzadkich wypadkach powodować miejscowe reakcje. Nie ma dowodów na tzw. objawy ogólnoustrojowe (zdrowotne skutki dla organizmu).

O zakazie stosowania rtęci w wielu produktach konsumpcyjnych i medycznych, włącznie z amalgamatem, na poziomie UE czytaj artykuł o rtęci.

Mehr zum Thema Amalgamat:

Diesen Artikel...

Stand: 5. April 2013 - 11:38 Uhr

Autor/Autorzy: