Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w klejach do parkietów (WWA)

Jednym ze źródeł wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych odkrytym kilka lat temu w środowisku domowym są kleje do parkietu na bazie bitumu i oleju kreozotowego zawierające WWA. Po raz pierwszy znaleziono je w mieszkaniach zajmowanych przez amerykańskie siły zbrojne we Frankfurcie nad Menem.

Później okazało się, że takie kleje do parkietu były stosowane również w innych niemieckich krajach związkowych. Od połowy lat siedemdziesiątych zaczęto używać innych klejów.

Grupa związków policyklicznych aromatycznych węglowodorów (WWA, z ang PAH. Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) obejmuje kilkaset pojedynczych substancji.

Za wskaźnik całej grupy WWA został uznany związek benzo(a)pirenu (skrót: BaP). WWA występują również w żywności oraz w dymie papierosowym.

Zagrożenia zdrowotne

Związki WWA wykazują dla ludzi stosunkowo niską toksyczność ostrą. Podczas długotrwałej ekspozycji znaczenie ma zwłaszcza rakotwórcze działanie niektórych substancji z tej grupy. Wskutek wdychania WWA (ekspozycja inhalacyjna) zwiększa się głównie ryzyko raka płuc, a po absorpcji przez skórę (ekspozycja dermalna), zwłaszcza ryzyko wystąpienia raka skóry. Faktem jest, że dym tytoniowy zawierający WWA znacznie przyczynia się do rozwoju raka płuc.

Grupy ryzyka

Agencja ds. Substancji Toksycznych i Rejestru Chorób" (ATSDR, amerykańska agencja zajmująca się oceną toksykologiczną) określa następujące grupy osób jako grupy ryzyka (ATSDR 1990):

  • nienarodzone dzieci, osoby starsze,
  • osoby ze schorzeniami wątroby lub skóry,
  • osoby z zaburzeniami procesów naprawczych DNA (genetycznie uwarunkowane),
  • palacze tytoniu, pracownicy mający kontakt ze smołą,
  • osoby narażone na mocną ekspozycję słoneczną.

Analityka

Poniższe zalecenia dotyczą aktualnej problematyki WWA zawartych w kleju do parkietu (patrz także "Środki naprawcze” – podany schemat blokowy).

W przypadku, gdy pobrana próbka parkietu wskazuje na zawartość „ciemnej masy klejącej”, która została zastosowana przed połową lat 70-tych, to zaleca się wykonanie badań na zawartość benzo(a)pirenu i ewentualnie także polichlorowanych bifenyli (inna grupa zanieczyszczeń). Badania takie można zlecić certyfikowanemu laboratorium wykonującemu analizy środowiskowe.

Również możliwe jest oznaczenie benzo(a)pirenu w kurzu domowym. Jednakże jest to użyteczne tylko w niektórych przypadkach, na przykład:

  1. Jeżeli parkiet jest nienaruszony a prawdopodobnie klej zawiera WWA, i pobranie próbki kleju nie jest możliwe.
  2. Jeżeli zastosowano zanieczyszczony klej i powinien zostać oceniony stan parkietu, a tym samym obciążenie uwolnionym do wnętrza WWA.

Eksperci zalecają zbadanie 4 - 7 - dniowego pyłu, zebranego przez zamiatanie (!), ponieważ za pomocą odkurzacza zbierane są większe cząsteczki, co mogłoby zafałszować wyniki.

Kto chciałby wyłącznie wiedzieć, czy jest osobiście obciążony przez WWA zawarte w kleju do parkietu powinien przeprowadzić biomonitoring, który ma większe znaczenie niż badania kurzu domowego.

Biomonitoring

Jako substancję wskaźnikową narażenia organizmu na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oznacza się metabolit 1-hydroksypiren (1-HP) w moczu. Wydalanie hydroksypirenu z moczem jest solidnym i wrażliwym parametrem dla oceny narażenia na WWA.

W roku 2005 została ustanowiona przez Komisję HBM wartość referencyjna wydalania hydroksypirenu dla ogółu społeczeństwa (Komisja Human - Biomonitoring 2005, 2009).

Dla dzieci niepalących aktywnie (w wieku 3 - 14 lat) i dla dorosłych niepalących aktywnie (wiek 18 - 69 lat) wartość referencyjna wynosi 0,5 mikrograma hydroksypirenu na litr moczu. Palacze mogą spodziewać się około dwukrotnie wyższej zawartości hydroksypirenu. Szczegółowe informacje zawiera tekst podstawowy "Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne".

Środki naprawcze

Jeżeli już się okazało, że parkiet jest obciążony WWA, to potrzeba podjęcia środków naprawczych zależy w dużej mierze od dwóch czynników:

  • Ø od zawartości benzo(a)pirenu w kleju i
  • Ø od stanu parkietu.

Wspólnota Robocza Ministerstw Krajów Związkowych ds. Budownictwa opracowała materiały na ten temat ("Zalecenia dotyczące oceny i działań w celu zmniejszenia obciążenia WWA przez podłogi parkietowe zawierające kleje na bazie oleju kreozotowego w budynkach - WWA - zalecenia)", ARGEBAU 2000).

Poniższy schemat pochodzi z tych zaleceń z wersji z kwietnia 2000.

PAK in Parkettklebern: Sanierung

Do środków zmniejszających ekspozycję (patrz schemat), zalicza się przykładowo częstsze odkurzanie przy otwartym oknie i przy użyciu odpowiednich filtrów do odkurzacza, dalej przecieranie parkietu wilgotną szmatką, i w końcu - w przypadku bardzo złego stanu parkietu - pokrycia parkietu odpowiednimi foliami zabezpieczającymi.

Czynności te mają znaczenie jedynie jako "pierwsza pomoc" i nie mogą zastąpić decyzji dotyczącej naprawy, nadbudowy czy kompletnej renowacji podłogi.

Dobre rady i pomoc przy podjęciu decyzji w tym zakresie można znaleźć w broszurze "Mieszkać bez trucizny" Stiftung Warentest (2002).

Dobre porady i pomoc w podjęciu decyzji znajdują się broszurze "Życie bez trucizny" Stiftung Warentest (2002).

Mehr zum Thema Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w klejach do parkietów (WWA):

Diesen Artikel...

Stand: 19. Februar 2013 - 12:26 Uhr

Autor/Autorzy: