Zatrucie rtęcią

Jak obciążenie rtęcią wpływa na zdrowie, zależy od formy pobranej rtęci (pierwiastkowa, nieorganiczna, organiczna) i tego czy ekspozycja ma charakter ostry czy przewlekły.Ostatecznie, obok całkowitej ilości wprowadzanej do organizmu rtęci, decydującym czynnikiem jest jej stężenie w organach docelowych.

Ostre zatrucie rtęcią pierwiastkową i nieorganicznymi solami rtęci

Wdychanie dużych ilości rtęci pierwiastkowej uszkadza najpierw płuca. Za stężenie krytyczne przyjęto wartości wyższe niż 1 miligram rtęci na metr sześcienny powietrza. Mogą one powodować kaszel, bezdech, ropne zapalenie oskrzeli i śródmiąższowe zapalenie płuc. Szczególnie narażone są małe dzieci.

Spożycie nieorganicznych związków rtęci można szybko rozpoznać po metalicznym smaku i nadmiernym wydzielaniu śliny (łac. hypersalivatio). W dalszym przebiegu zatrucia dochodzi do oparzenia całego przewodu pokarmowego z wymiotami i biegunką. Następstwem są ciężkie zaburzenia równowagi elektrolitowej, które mogą prowadzić do wstrząsu.

Następnie dochodzi do ostrej niewydolności nerek. Później dołączają się objawy ze strony centralnego układu nerwowego.

Dawka śmiertelna dla dorosłego wynosi około 1 do 4 gramów.

Opis przypadku

W pewnym konkretnym przypadku z 2009 roku 13-latek znalazł naczynie wypełnione metaliczną rtęcią, na byłym terenie fabryki.

Zabrał je do domu i bawił się nim przez kilka tygodni. Następstwem było pojawienie się deficytów neurologicznych, aż po konieczność wózka inwalidzkiego.

Pomimo leczenia z zastosowaniem antidotum DMPS (dimerkaptopropanosulfon) nie nastąpiła poprawa objawów. Ponadto u pacjenta wystąpiła niedokrwistość (leukopenia i anemia). U wspólnie zamieszkującego rodzeństwa rozwinęły się, przy podobnie wysokim stężeniu rtęci we krwi i moczu, stosunkowo słabe objawy neurologiczne.

Eksperci z BfR (Federalny Instytut Oceny Zagrożeń) nie mogą wyjaśnić przebiegu choroby u chłopca tylko zatruciem rtęcią i zalecają dalsze postępowanie wyjaśniające (Meyer i inni, 2011).

Przewlekłe zatrucie rtęcią pierwiastkową i nieorganicznymi solami rtęci

Dawniej osoby narażone zawodowo, jak kapelusznicy, którzy pracowali z futrem i filcem bejcowanym rtęcią były powszechnie uważane za szalone ("Mad Hatter" z Alicji w Krainie Czarów). Wiele nowych doniesień dotyczących przewlekłego zatrucia rtęcią pochodzi również z medycyny pracy. Objawami długotrwałego inhalacyjnego narażenia na pary rtęci są drżenia (począwszy od drżenia palców), patologicznie zwiększona pobudliwość i zapalenie błony śluzowej łuków zębowych (łac. gingivitis, zapalenie dziąseł).

W dalszych badaniach przewlekłego zatrucia rtęcią, pochodzących z medycyny pracy, obserwowano uszkodzenia wielu innych organów. I tak uszkodzenia centralnego układu nerwowego z zaburzeniami pamięci krótkotrwałej i zdolności koordynacji, systemu sensorycznego z zaburzeniami widzenia barw, obwodowego układu nerwowego, oraz kłębuszkowe zapalenie nerek na skutek tworzenia się kompleksów immunologicznych.

Rzadko dochodzi również do choroby autoimmunologicznej nerek. Ponadto istnieje ryzyko podrażnienia skóry, reakcje alergiczne są natomiast rzadkie. Badania przeprowadzone wśród dentystek pracujących z amalgamatem wykazały, że w przypadku nieodpowiednich warunkach pracy mogą wystąpić zaburzenia płodności. U dziecka przewlekłe zatrucie prowadzi do - obecnie rzadkiego - obrazu choroby Feera (synonimy: neuroza Feera, M. Selter-Swift-Feer, akrodynia, Pink Disease).

Oczywistym jest, iż organizm, a zwłaszcza mózg u małych dzieci, w porównaniu do osób dorosłych jest bardziej wrażliwy na stosunkowo niewielkie ilości rtęci. Wielokrotnie powtarzały się opisy przypadków chorobowych u małych dzieci, u których rozwinięte ciężkie objawy choroby występowały już przy stężeniach w moczu poniżej 50 mikrogramów na litr.

Symptomatyka chorobowa charakteryzuje się objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego, układu wegetatywnego oraz dermatologicznymi, jak ciężkie niedociśnienie, później odmowa chodzenia, stania i siedzenia, smutne, ponure i żałosne zachowanie, apatia uwarunkowana motorycznie, bóle mięśni i stawów, utrata apetytu, utrata masy ciała, nocne zaburzenia snu, senność w ciągu dnia, zwiększone pocenie się, silne swędzenie, nadciśnienie, światłowstręt, symetryczne zaczerwienienie (akrodynia, Pink Disease) na nosie, rękach i nogach (Mühlendahl 1990 i 1991).

Ostra i przewlekła toksyczność organicznych związków rtęci

Nagle występująca wysypka skórna, w przeciwieństwie do przewlekłej egzemy, na pośladkach.Nasza wiedza na temat szkodliwości związków rtęci pochodzi głównie z dwóch katastrof ekologicznych: nielegalne odprowadzanie związków rtęci do zatoki Minamata (Japonia) i masowe zatrucie w Iraku zabejcowanymi rtęcią nasionami, które omyłkowo zostały użyte do produkcji chleba.

Organiczne związki rtęci działają przede wszystkim na układ nerwowy. Dochodzi do zaburzenia widzenia (rozmyte widzenie, ograniczenie pola widzenia), słuchu (utrata słuchu, ograniczenia w zrozumieniu słów) i zaburzenia czuciowe (palce u rąk i nóg), następnie problemy z chodzeniem i motoryką ramion (patrz opis u F. Schweinsberg, 2002).

Przejścia między zatruciem ostrym a przewlekłym są płynne. Organiczne związki rtęci, które w czasie ciąży dostały się do organizmu kobiety zaburzają rozwój dziecka. Wpływ na płód został wielokrotnie dobrze zbadany. Dzieci w porównaniu z dorosłymi wykazują 5 – 10 -krotnie większą wrażliwość na rtęć organiczną, która objawia się zaburzeniami poznawczymi i rozwojowymi:

"Pierwszymi objawami były opóźnienia w chodzeniu i nauce mowy. U dzieci w wieku od 4 – 7 lat (matki obciążone rtęcią) stwierdzono utratę słuchu, zwiększone napięcie mięśni w nogach, zwiększony odruchy ścięgien (tylko u chłopców) i ataksję. Najbardziej wrażliwe reakcje były obserwowane u siedmiolatków w neurofizjologicznych testach. (...). " (Kommision Humanbiomonitoring 1999).

Stare ryby są znacznie bardziej skażone rtęcią niż młode, drapieżniki bardziej niż ryby nie drapieżne.Spożywanie ryb z jednej strony jest wskazane ze względów odżywczych, z drugiej strony jednak konsumpcja ryb niesie ze sobą znaczne obciążenie rtęcią organiczną.

W dwóch dużych badaniach przeprowadzonych na Wyspach Owczych i Seszelach poszukiwano odpowiedzi na pytania, jaki wpływ na rozwój dziecka ma regularne spożywanie znacząco zanieczyszczonych rtęcią ryb i owoców morza (średnia zawartość rtęci ok. 0,3 mg na kg ryb) przez kobiety w ciąży.

Wyniki badań z Wysp Owczych dostarczyły dowodów na to, że wraz ze wzrostem stężenia rtęci dochodzi do deficytów rozwojowych u dzieci: U 7-latków zauważono nieprawidłowości w testach neuropsychologicznych, jeśli zawartość organicznej rtęci we włosach matki przekraczała 10 miligramów na kilogram. Zmiany w zakresie uwagi, pamięci i mowy zaobserwowano nawet przy niższych wartościach.

Dlaczego takie zaburzenia rozwojowe nie zostały zaobserwowane w badaniu na wyspach Seszele, do tej pory pozostaje bez wyjaśnienia.

Amalgamat dentystyczny: uwalniane z amalgamatów dentystycznych ilości rtęci są zbyt małe, ażeby spowodować, w myśl określonych tutaj kryteriów, zatrucie rtęcią. Niektórzy naukowcy (patrz np. J. Mutter i współpracownicy 2004, 2005, AGZ 2008) reprezentują inny pogląd na ten temat, który nie pozostał niekwestionowany (von Mühlendahl 2004).

Mehr zum Thema Zatrucie rtęcią:

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 10:43 Uhr

Autor/Autorzy: