Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa)

Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa)Alergiczny nieżyt nosa jest najczęściej spotykanym schorzeniem o podłożu alergicznym. Około 20 procent populacji w Niemczech jest nim dotknięte. Najczęściej choroba pojawia się w wieku szkolnym.

Ponad połowa pacjentów ma objawy kataru ponad sześć miesięcy w roku. Jedna trzecia pacjentów cierpi przez cały rok.

Symptomy

Główne objawy to kichanie, świąd nosa, obfita wodnista wydzielina z nosa oraz obrzęk śluzówki nosa.

W zależności od przyczyny objawy mogą być różne: nieżyt nosa wywołany pyłkami objawia się głównie kichaniem i wydzieliną z nosa. Często również dotknięte są oczy. U osób z alergią na roztocze nos jest zazwyczaj opuchnięty (zatkany nos).

Ponadto alergicy doznają wielu innych objawów ubocznych: nos reaguje wrażliwiej na bodźce niespecyficzne takie jak dym papierosowy, kurz i pył, substancje zapachowe, zmiany temperatury czy wysiłek fizyczny.

Niektóre osoby cierpią na kłopoty ze snem, zapalenie gardła oraz obniżoną wydajność w pracy i zdolność uczenia się. Zwłaszcza, że to głównie dzieci chorują na astmę oskrzelową.

Podczas gdy śluzówka nosa jest ciągle opuchnięta, wydzielina z nosa nie może dobrze spływać. Przez co dochodzi nierzadko do dodatkowych infekcji zatok przynosowych (sinusitis) lub ucha środkowego (otitis media).

U pacjentów uczulonych na pyłki roślin może dojść do reakcji alergicznych w obrębie śluzówki jamy ustnej i układu trawiennego po spożyciu pewnych produktów spożywczych. Powyższy zespół objawów określany jest mianem „zespołu alergii jamy ustnej (OAS)“.

Przyczyny

Przyczynami są zazwyczaj alergeny występujące w powietrzu, takie jak pyłki, zarodniki pleśni, sierść zwierząt lub roztocze kurzu domowego. Oprócz tego podejrzewa się, że czynniki środowiskowe potęgują reakcję alergiczną.

Diagnostyka

Istnieje wiele metod, umożliwiających rozpoznanie kataru siennego, które wzajemnie się uzupełniają.

Po pierwsze pacjent powinien się zastanowić, czy objawy występowały już częściej i o jakiej porze roku, czy nasilają się na zewnątrz, czy bardziej we wnętrzach. Jeżeli podejrzenie pada na alergeny, lekarz wykona test alergiczny (np. test punktowy). Za pomocą testu alergicznego wykrywa się specyficzne przeciwciała przeciwko testowanym alergenom (przeciwciała IgE) oraz sprawdza się ich działanie. W teście punktowym nanoszone są specjalne ekstrakty alergenów na skórę i wprowadzane do skóry za pomocą nakłucia nożykiem do testów. Powstające bąble uwidaczniają reakcję organizmu. Dodatkowo można wykonać badanie przeciwciał IgE w surowicy krwi.

W przypadku, gdy historia pacjenta (anamneza) i test alergiczny nie dostarczyły jednoznacznych wyników, lekarz może wykonać próbę prowokacyjną donosową. W tym celu lekarz rozpyla ekstrakt alergenu w nosie. Specjalne urządzenie mierzy, jak zmieniła się przepustowość nosa (rynomanometria).

Diagnostyka różnicowa

Inną przyczyną wyżej opisanych objawów może być tak zwana pseudoalergia. Syndrom ten oznacza reakcję nietolerancji, bardzo przypominającą reakcję alergiczną. Badania lekarskie nie potwierdzają alergii. Najczęściej przyczynami pseudoalergii są środki przeciwbólowe i dodatki do żywności. Można ją rozpoznać za pomocą próby prowokacyjnej z użyciem podejrzewanych substancji. Nie stwierdza się obecności przeciwciał IgE.

Terapia

Unikanie alergenów

Pacjenci z rozpoznanym alergicznym nieżytem nosa powinni możliwie unikać alergenu. W przypadku pyłków i roztoczy jest to prawie niemożliwe. Ewentualnie można by zaplanować urlop uwzględniając kalendarz pylenia roślin. Pacjentom z alergią na roztocze kurzu domowego mogą pomóc środki zaradcze zastosowane w domu np. → pokrowce antyalergiczne (encasing).

Krople i aerozole do nosa

Na rynku dostępne są aerozole do nosa z kwasem kromoglikanowym. Zapobiegają one uwalnianiu histaminy przez komórki tuczne (mastocyty). Histamina wywołuje reakcję alergiczną. Kwas kromoglikanowy daje pełne działanie dopiero po upływie dwóch do czterech tygodni. Najlepiej więc rozpocząć stosowanie preparatu przed sezonem pylenia.

Oprócz tego dostępne są antyhistaminowe krople do nosa. Nie zapobiegają one uwalnianiu histaminy, ale blokują receptory w tkance. W ten sposób blokowane jest działanie histaminy.

W szczególnie ciężkich przypadkach nieżytu alergicznego pomagają aerozole do nosa zawierające kortyzon. Ich działanie ogranicza się do oddziaływania lokalnego. Kortyzon skutecznie redukuje zawartość histaminy i innych mediatorów stanu zapalnego w tkance błony śluzowej nosa. Takie krople dają pełne działanie po około jednym dniu. W skrajnych przypadkach może to trwać nawet do kilku tygodni. Skutki uboczne dotyczące całego organizmu występują rzadko.

Krople obkurczające naczynia krwionośne nosa, stosowane do zwalczania symptomów przeziębienia, nie nadają się do długotrwałej terapii kataru alergicznego. Leki w nich zawarte stymulują pewne receptory i prowadzą do obkurczania się naczyń krwionośnych. Stosowane dłużej niż 10 dni mogą doprowadzić do uszkodzenia śluzówki nosa. Wtedy bez zastosowania kropli obkurczających nos pozostanie opuchnięty.

Tabletki

Ponadto można brać leki antyhistaminowe w tabletkach. Preparaty te pomagają dodatkowo w przypadku alergicznego zapalenia spojówek, pokrzywki i astmy. Leki te mają jednak więcej skutków ubocznych niż terapia lokalna. Więcej na ten temat można znaleźć w artykule leki antyhistaminowe.

W ciężkich przypadkach dostępne są tabletki i zastrzyki z kortyzonem.

Immunoterapia swoista

Podczas immunoterapii swoistej podaje się wielokrotnie alergen w coraz wyższej dawce, aż ustąpią nadmierne reakcje odpornościowe i układ immunologiczny zacznie tolerować alergen. Więcej informacji można znaleźć w artykule immunoterapia swoista (odczulanie).

Mehr zum Thema Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa):

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 9:50 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Grafik oben rechts (Schnupfen): © Cujo220505 / PIXELIO.