Atopowe zapalenie skóry, Neurodermitis

Niemowlę z ciężkim przebiegiem zakażonej egzemy na twarzy. Istnieje wiele nazw dla tej samej choroby: neurodermitis, egzema atopowa, atopowe zapalenie skóry (AZS), dermatitis atopica, neurodermitis constitutionalis, egzema endogenna, wyprysk alergiczny czy wyprysk atopowy. W poniższym tekście głównie stosowana będzie dawna nazwa „neurodermitis”, która jest nadal w powszechnym użyciu.

Neurodermitis to jedna z najczęściej występujących chorób skóry. Jest to schorzenie chroniczne, polegające na stanie zapalnym skóry o cechach dziedzicznych, które charakteryzuje się świądem i różnymi formami wyprysku oraz wieloma różnorodnymi czynnikami zaostrzającymi. W obrazie choroby dominuje zmienna ->egzema o różnorodnym wyglądzie.

Egzema to zaczerwienione, łuszczące się, czasem sączące zmiany skórne. Typowe miejsca występowania zmian to zgięcie łokcia i kolana, kark, szyja i twarz. Dla pacjentów z neurodermitis typowa jest sucha skóra i łamliwe włosy.

Obraz choroby jest różnorodny i indywidualny dla każdego pacjenta i zależy również od jego wieku. W wieku dziecięcym i niemowlęcym na policzkach ukazuje się zaczerwienienie z małymi łuseczkami, które może się zmienić w sączącą egzemę, oraz tak zwana ciemieniucha, czyli ogniska sączącego wyprysku przysychające w postaci żółto-brązowej skorupy. U niemowląt zmiany mogą występować jednak również na stronie zewnętrznej ramion i nóg, a nawet na tułowiu (plecach).

W wieku dziecięcym, między drugim a trzecim rokiem życia, występują najczęściej zmiany suche i łuszczące się, umiejscowione w zgięciach łokcia, pod kolanami, na karku i nadgarstkach.

U dorosłych egzemy występują zmiennie na szyi, na tyle ramion i nóg. Obraz choroby nacechowany jest skutkami drapania. Drapanie doprowadza do zaczerwienienia aż po krwawe zmiany skórne, które w efekcie wywołują bardzo silny świąd.

Przyczyny choroby

Generalnie nie można mówić o głównej przyczynie AZS, raczej o współdziałaniu wielu różnych czynników. Zaliczamy do nich czynniki endogenne (osobiste), takie jak skłonności dziedziczne czy przyczyny psychiczne oraz egzogenne, takie jak alergeny czy podrażnienia skóry. Często za powstanie choroby odpowiedzialne są czynniki środowiskowe. Pacjenci z AZS powinni więc znać swoje indywidualne czynniki zaostrzające.

Osoby z neurodermitis mają cieńszą warstwę naskórka oraz zaburzoną równowagę kwasowo-zasadową skóry, dlatego ich skóra jest bardzo wrażliwa. Środki czystości oraz drażniące i szorstkie ubrania mogą pogarszać egzemę. Czynnikami pogarszającymi dla niektórych pacjentów są również alergie, dym papierosowy, pocenie się oraz stres i problemy psychiczne.

Możliwe symptomy

  • pęcherzyki
  • egzema (zaczerwienione, łuszczące się oraz sączące zmiany skórne)
  • efekt błędnego koła (rozdrapywania)
  • świąd
  • powstawanie strupów (na defektach skórnych)
  • lichenizacja (zgrubiała, twarda zmieniona skóra)
  • wysypka
  • krosty
  • pokrzywka

Częstość występowania

AZS występuje dużo częściej w wieku dziecięcym niż dorosłym. Podawane częstotliwości wahają się jednak w zależności od cytowanego źródła.

Według KIGGS (Badanie zdrowia dzieci i młodzieży) 13,2% dzieci w Niemczech miało przynajmniej raz w życiu egzemę atopową (neurodermitis). Według ankietowanych rodziców aktualnie cierpi na nią 7,2% dzieci.

Inne źródła podają, że egzema występuje u 3 % dorosłych.

W przeszłości niektóre badania wykazywały, że w Niemczech Wschodnich AZS występuje częściej niż w Niemczech Zachodnich. KIGGS nie mógł jednak potwierdzić tych danych.

Leczenie

Terapia AZS musi zostać indywidualnie dobrana dla każdego pacjenta. Stan skóry zmienia się z dnia na dzień. W czasie występowania wyprysku potrzeby skóry zmieniają się jeszcze częściej.

Neurodermitis wykazuje kilka różnych stadiów i potrzebne są różne preparaty do pielęgnacji skóry, które powinny być dopasowane do jej aktualnego stanu. Zaleca się terapię stopniową: Informacje o terapiach w AZS.

Najnowsze dostępne preparaty  do leczenia wyprysku atopowego to krem zawierający substancję czynną pimekrolimus oraz maść zawierająca substancję czynną takrolimus. Obie substancje aktywne nadają się do stosowania na skórę u dzieci. W badaniach klinicznych wykazano skuteczność przeciwzapalną obu substancji. Brak jest jednak badań dotyczących długotrwałego stosowania leku (Niemieckie Stowarzyszenie Astmy i Alergii).

Jeżeli znane są czynniki zaostrzające, należy ich koniecznie unikać.

W zapobieganiu nawrotom choroby może pomóc:

  • używanie niezbyt gorącej wody do kąpieli i pod prysznicem
  • unikanie drażniących i szorstkich tekstyliów (np. wełny)
  • pobyt nad morzem oraz kąpiele w słonej wodzie
  • wyważona dieta
  • techniki relaksacyjne

Ważnym aspektem terapii jest szkolenie pacjentów. Coraz częściej oferowane są standardowe szkolenia dla chorych dzieci i ich rodzin.

Grupa Robocza Szkolenia o Neurodermitis (AGNES) publikuje informacje na stronie www.neurodermitisschulung.de. Pod tym adresem można znaleźć listę uprawnionych instruktorów.

Do takiego szkolenia należy również indywidualne doradztwo żywieniowe. Profesjonalni doradcy żywieniowi, którzy oferują porady dla pacjentów z AZS i ich rodziców, muszą wykazać się odpowiednim certyfikatem.

Lista uprawnionych dietetyków, którzy są absolwentami odpowiednich kursów dla instruktorów, załączona jest w dokumencie pdf. (stan na 19.08.2011)

Prognoza

U 40 procent dzieci objawy choroby zanikają w ciągu pierwszych trzech lat życia.

Jak dotąd nie wiadomo, dlaczego choroba przebiega właśnie w taki sposób. Wyniki angielskiego badania naukowego, w którym przebadano 1373 dzieci w wieku 10 lat (Kurukulaaratchy 2003) pod względem występowania neurodermitis i prognozy choroby, potwierdzają tę obserwację.

W przebadanej grupie ok. 41 procent dzieci miało kiedykolwiek ->egzemę (jako objaw AZS), a ok. 14 procent badanych aktualnie cierpiało na egzemę. U większości badanych (71 procent) ->egzema wystąpiła po raz pierwszy przed czwartym rokiem życia.

Rokowania dla tej grupy dzieci do 10 roku życia były korzystne. Inaczej w przypadku dzieci, u których jeszcze w wieku 4 lat występowały objawy egzemy lub dopiero została ona zdiagnozowana. W tej grupie jeszcze 60 procent dzieci miało egzemę w wieku 10 lat.

Nawet jeżeli dziecko choruje na AZS powyżej 3 roku życia, przebieg choroby staje się zazwyczaj łagodniejszy z biegiem czasu. Ok. 40-50 procent dzieci z AZS zachoruje w latach późniejszych na inne choroby o podłożu alergicznym, takie jak astma oskrzelowa czy katar sienny.

Profilaktyka

Profilaktyka zachorowań na alergie, czyli zapobieganie powstania alergii, byłaby w tym przypadku najlepszym środkiem zaradczym. Prewencja jest więc najważniejszym tematem w alergologii, gdyż  można mieć wpływ na powstawanie i przebieg schorzeń o podłożu alergicznym.

Temat prewencji w alergiach jest jednak bardzo złożony, i nie ma jak do tej pory całkowicie bezpiecznej i prostej metody ich zapobiegania. Krótkie i ogólne porady nie wnoszą zbyt wiele. Rodziny dotknięte chorobą potrzebują nie tylko intensywnego poradnictwa, które bierze pod uwagę ich własne okoliczności, ale również opieki i motywacji przez kompetentny personel.

W dużej mierze to dziedziczenie decyduje, czy dane dziecko będzie miało alergie. Szczególnie choroby alergiczne rodziców są czynnikiem ryzyka wystąpienia alergii u dziecka. Im więcej członków rodziny ma alergie i im częściej występują dane schorzenia (np. jeżeli oboje rodziców ma astmę), tym większe jest ryzyko dla dzieci w tej rodzinie. Wpływ na powstawanie alergii mają, oprócz czynników genetycznych, również czynniki środowiskowe.

Profilaktyka alergii u dzieci z grupy ryzyka opiera się na redukcji kontaktu z alergenami we wczesnym dzieciństwie oraz unikaniu biernego palenia.

Za pomocą formularza "Der Kinder-Allergie (S)Check 2006" opublikowanego przez infolinię Pina można oszacować indywidualne ryzyko wystąpienia alergii u swojego dziecka.

Więcej na temat zapobiegania alergiom znajduje się w publikacji Wytyczne profilaktyki alergii.

Pewien przegląd możliwości zapobiegania alergii znajduje się w obszernym tekście informacyjnym tego serwisu Zapobieganie alergiom.

Mehr zum Thema Atopowe zapalenie skóry, Neurodermitis:

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 10:29 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Użycie zdjęcia za zgodą dr Fölster-Holst, Uniwersytecka Klinika  Dermatologiczna w Kiel