Alergia na soję

Sojabohnen

Soja należy do rodziny roślin strączkowych (Leguminosae) i ma długą tradycję w wielu kulturach. Obecnie trudno sobie wyobrazić dzisiejsze menu bez niej. Wegetarianie szczególnie cenią sobie ziarna soi jako źródła białka niepochodzące z mięsa.

Również w technologii produkcji środków spożywczych soja, ze względu na swoje różnorakie właściwości, znalazła szerokie zastosowanie. W związku z tym soję w postaci płatków, mąki, sojowej lecytyny (jako emulgator) oleju lub izolowanego białka można znaleźć w wielu produktach żywnościowych.

Wskutek tego spożycie produktów sojowych w Europie w ostatnich latach znacznie wzrosło bez świadomości klienta. Jednocześnie wzrasta ilość osób uczulonych na soję.

Alergia na soję występuje jako alergia pokarmowa i jako reakcja krzyżowa alergii na pyłki brzozy. Osoby cierpiące na alergię na soję muszą jej unikać.

Czynniki wywołujące alergię

Ażeby doszło do reakcji alergicznej w pożywieniu musi być obecna dostateczna ilość niezmodyfikowanego białka sojowego. W soi znajdują się różne części składowe białek (proteiny), które działają jako alergeny. Głównymi alergenami są „Gly m 4", „Gly m 5", i „Gly m 6".

Najczęściej znajdują się w dojrzałych, niegotowanych ziarnach soi. Ponadto w mleku sojowym, jogurcie, płatkach, tofu i białku sojowym w proszku, które stosuje się jako suplementy żywności, znaleziono znaczne ilości uczulających białek.

W produktach fermentowanych, takich jak sos sojowy i miso badania nie wykazały istotnych ilości alergenu Gly m 4. „Gly m 5“ i „Gly m 6“ wskutek procesu fermentowania pozostają jednak prawie niezmienione.

Dlatego też wszyscy alergicy na soję powinni również zachowywać ostrożność z tymi produktami. W zależności od sposobu produkcji soja fermentowana może również zawierać białko Gly m 4 w ilości zdolnej wywołać alergię.

Alergia na soję

Istnieją dwie możliwości, w jaki sposób może powstać alergia na soję:

Pierwotna alergia na soję

Pierwotna alergia na soję powstaje, gdy po spożyciu produktów sojowych, jak mleko sojowe, rozwinie się nadwrażliwość na soję. U osoby uczulonej ponowne spożycie może spowodować reakcję alergiczną, która objawia się biegunką, nudnościami, wymiotami lub pogorszeniem wyglądu skóry. W skrajnych przypadkach może dojść również do wstrząsu anafilaktycznego.

Najczęściej dotyka to niemowlęta i małe dzieci, które z powodu alergii na mleko krowie przyjmują produkty mlekozastępcze na bazie soi.

Główne alergeny w pierwotnej alergii sojowej to białka Gly m 5 i Gly m 6. To ostatnie jest termostabilne i długo przetwarzane przez organizm.

Wtórna alergia na soję

O alergii wtórnej na soję mówimy w przypadku tak zwanej reakcji krzyżowej na pyłki. Białko sojowe Gly m 4 odznacza się dużym chemicznym podobieństwem do wywołującego alergię białka pyłku brzozy. Gly m 4 jest termostabilne i dopiero po czterech godzinach gotowania przestaje być wykrywalne.

U alergików na pyłki brzozy reakcja alergiczna może wystąpić już podczas pierwszego spożycia produktu sojowego, ponieważ uczulenie nie jest wywołane przez produkt sojowy, tylko przez pyłek. Reakcja alergiczna dotyka pacjenta całkowicie nieoczekiwane.

Objawy są podobne do pierwotnej alergii; może dojść obrzęk warg, pieczenie w ustach, obrzęk języka i krtani, co może spowodować duszności. W skrajnych przypadkach może również dojść do wstrząsu anafilaktycznego.

Ogólnie rzecz biorąc, wtórna alergia na soję związana z uczuleniem na pyłki brzozy, występuje znacznie częściej niż wyżej opisana alergia pierwotna.

Objawy

Objawy alergii na soję są podobne do innych alergii pokarmowych. Typowe są: pieczenie w ustach, podrażnienia gardła, zaczerwienienie i obrzęk języka, drętwienie i obrzęk warg aż po obrzęk krtani, co również może spowodować duszności. Pozostałe dolegliwości to mdłości, pieczenie języka, pokrzywka, swędzący obrzęk skóry, ogólny obrzęk twarzy. U cierpiących na neurodermitis następuje w późniejszym okresie pogorszenie stanu skóry.

U alergików na pyłki brzozy, którzy również są uczuleni na soję, podczas okresu pylenia objawy mogą się nasilić.

U alergików cierpiących na pierwotną alergię na soję może dojść do wstrząsu alergicznego, podczas gdy u alergików na pyłki brzozy wstrząs alergiczny występuje bardzo rzadko.

Częstość zachorowania

Pierwotna alergia na soję najczęściej dotyka niemowlęta i małe dzieci, które z powodu alergii na mleko krowie przyjmują pokarm zastępczy na bazie soi. Ogólnie wtórne uczulenie na soję związane z uczuleniem na pyłki brzozy jest najbardziej rozpowszechnione.

Diagnostyka

Istnieje kilka sposobów diagnozowania alergii na soję, które wzajemnie się uzupełniają.

Najpierw pacjent powinien się zastanowić, jakie objawy pojawiają się po spożyciu jakich środków spożywczych. Jeżeli soja jest podejrzanym alergenem, to lekarz może wykonać testy skórne (pricktest). W przypadku prick testu na skórę nanoszone są albo specjalne ekstrakty sojowe albo produkty sojowe, i za pomocą małego lancetu wprowadzane pod skórę.

Test z ekstraktem ma tylko zastosowanie do ustalenia pierwotnej alergii na soję. W diagnostyce wtórnej alergii na soję ta metoda nie ma zastosowania, ponieważ zawartość Gly m 4 jest niewystarczająca.

Oceny można dokonać także za pomocą testu na przeciwciała (IgE) we krwi.

Uwaga: pozytywny test na alergię nie oznacza, że rzeczywiście występuje alergia na soję. Dla postawienia właściwej diagnozy należy uprzednio dokładnie określić związek pomiędzy występowaniem dolegliwości a danym produktem sojowym. W przypadku wątpliwości można dla wyjaśnienia zastosować, pod nadzorem lekarza, kontrolowany test prowokacji doustnej podejrzanym produktem sojowym.

Leczenie

Pacjenci, u których rozpoznano alergię, powinni unikać produktów sojowych. Dotyczy to w szczególności produktów o wysokiej zawartości nieprzetworzonego białka sojowego, jak mleko sojowe, jogurt, płatki sojowe, tofu i białko sojowego proszku. Ponadto karmienie sondą może zawierać nieprzetworzone białka sojowe.

Pacjenci cierpiący na alergię pierwotną muszą unikać wszystkich produktów sojowych. Istotne dla tej alergii białka są termostabilne i wytrzymują także proces fermentacji. Szczególnie wrażliwe osoby powinny też zrezygnować z oleju sojowego, ponieważ może on zawierać jeszcze pozostałości białka.

Większość cierpiących na wtórną alergię na soję toleruje mocno sfermentowane i poddane obróbce termicznej produkty. Ale tutaj również zalecana jest ostrożność. W zależności od procesu produkcji również te produkty mogą zawierać nieprzetworzone białka sojowe.

Kto doświadczył wstrząsu anafilaktycznego powinien zawsze mieć przy sobie przepisany przez lekarza zestaw przeciwwstrząsowy.

Soja jest też często wykorzystywana jako środek pomocniczy w produkcji środków spożywczych. Od listopada 2005 r. na opakowaniu produktu musi być podana ta informacja.

Również niektóre leki zawierają małe ilości białka sojowego. Ilość białka z reguły jest niewystarczająca, ażeby wywołać reakcję alergiczną. Pewnego ryzyka związanego z zawartością pozostałości białka nie można wykluczyć. Osoby bardzo uczulone na soję powinne w przypadku wątpliwości skonsultować się z farmaceutą.

Immunoterapia swoista (SIT)

Jak dotąd nie opracowano metody, która mogłaby alergię na soję leczyć za pomocą SIT. W praktyce jednak okazało się, że pacjenci poddani terapii odczulającej na pyłki brzozy, mieli mniej problemów z innymi wtórnymi alergiami pokarmowymi (np. alergia na jabłka). Kwestia czy dotyczy to również soi jest otwarta. Klinika dermatologiczna w Lipsku prowadzi na ten temat badania.

Zapobieganie

U alergików na pyłki brzozy występuje szczególnie wysokie ryzyko rozwoju alergii wtórnej na soję. Powinni oni zachowywać ostrożność i unikać mleka sojowego.

Mehr zum Thema Alergia na soję:

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 11:51 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Grafik oben rechts (Sojabohnen): © Benjamin Klack / PIXELIO.