Alergia na ryby

Alergia na rybyRyby to jeden z pięciu najważniejszych czynników, które wywołują alergie pokarmowe u dzieci. Głównym alergenem jest parwalbumina, białko występujące w białej tkance mięśniowej ryb. Alergia na ryby występuje częściej w krajach, gdzie spożywa się częściej ryby.

Objawy to problemy żołądkowo-jelitowe, pokrzywka, obrzęk Quinckego, czasem napady astmy. Możliwe jest wystąpienie reakcji anafilaktycznej.
Niektóre uczulone osoby doznają bardzo silnych objawów alergicznych.

Symptomy

Alergia na ryby może objawiać się na wiele różnorakich sposobów. Symptomy alergii typu I występują już po kilku minutach od spożycia. W pojedynczych przypadkach mogą wystąpić z opóźnieniem 24-48 godzin.

Skóra

Na skórze pojawia się zaczerwienienie, pokrzywka, obrzęk ust i innych części twarzy. Typową póżną reakcją jest zaostrzenie się neurodermitis w następnym dniu.

Układ trawienny

Objawy żołądkowo-jelitowe mogą występować zarówno natychmiast jak i z opóźnieniem. Pacjenci cierpią na nudności, wymioty i biegunkę. Jeżeli objawom ze strony układu pokarmowego nie towarzyszą objawy na skórze ani w obrębie dróg oddechowych, mogą one przebiegać bardzo ciężko. Przy biegunce występuje domieszka krwi oraz problemy z krążeniem. Naukowa nazwa to zapalenie jelit wywołane proteinami z pożywienia (z ang. food-protein-induced enterocolitis syndrome =FPIES).

Reakcja anafilaktyczna

Reakcja anafilaktyczna występuje rzadziej. W przeciągu kilku minut może dojść do duszności i problemów z krążeniem do utraty przytomności, zapaści i bezdechu włącznie. W takich przypadkach konieczna jest bezzwłocznie pomoc pogotowia.

Czynniki wywołujące/ przyczyny

Alergia na ryby to najczęściej reakcja przeciw parwalbuminie. Ponad 95% osób uczulonych na ryby reaguje na parwalbuminę. Jest ona alergenem głównym. Parwalbuminy to białka znajdujące się w komórkach białych mięśni ryb. Sekwencja aminokwasów w parwalbuminach różnych gatunków ryb jest bardzo podobna. Dlatego alergicy reagują zazwyczaj na wiele różnych gatunków.

Parwalbumina nie zmienia się podczas obróbki cieplnej. Osoby uczulone reagują więc również na rybę gotowaną i smażoną.

Pod względem alergologicznym nie ma różnicy między rybami słodkowodnymi i morskimi. Niektórzy tolerują ryby z ciemnym mięsem, takie jak tuńczyk czy ryba piła. Zawartość białej tkanki mięśniowej jest w nich relatywnie znikoma.

Proteiny rybne są bardzo silnymi alergenami. Niektórzy reagują nawet na pył suszonych ryb lub parę przy gotowaniu. Opisuje się reakcje na zapach ryb.

Obecnie zidentyfikowano parwalbuminy specyficzne dla danych gatunków (Sal s1 łosoś, Cyp c1 karp, Gad m1 in dorsz oraz Sco j1, Sco a1 i Sco s1 makrela). Możliwe, że ktoś może spożywać łososia ale nie może dorsza.

Częstotliwość występowania choroby

Częstotliwość występowania alergii na ryby zależy w dużej mierze od lokalnych zwyczajów żywieniowych. W Norwegii przeważa alergia na dorsza, natomiast w Hiszpanii na szczupaka i turbota. W regionach o znikomym spożyciu ryb prewalencja choroby jest prawdopodobnie odpowiednio niska.

Dość często obserwuje się alergie zawodowe w przetwórstwie rybnym. W pewnym zakładzie przetwarzającym ryby prawie 12 procent pracowników chorowało na astmę alergiczną wywołaną przez alergeny ryb. Przyczyną były prawdopodobnie pyły i opary rybne. Nie jest znana częstość występowania alergii na ryby w Niemczech.

Prognoza

Prognoza w przypadku alergii na ryby jest gorsza niż w przypadku innych alergii pokarmowych wieku dziecięcego (np. na mleko lub jajka). Alergia zaniknie z wiekiem tylko u niewielu dzieci i młodzieży.

Diagnoza

Alergię na ryby można potwierdzić różnymi metodami diagnostycznymi. Począwszy od anamnezy, oględzin stanu ogólnego zdrowia i stanu skóry, po test skórny prick i badanie przeciwciał specyficznych IgE w surowicy krwi. W razie wątpliwości test prowokacyjny prowadzi do jednoznacznego rozpoznania.

W teście prick specjalnie przygotowany alergen nanoszony jest na skórę i wprowadzany do skóry za pomocą nakłucia specjalnym nożykiem do testów. W badaniu z krwi oznaczane są specyficzne przeciwciała IgE. Oba testy mogą wykazać, że jest uczulenie. Jednak z alergią mamy do czynienia wyłącznie wtedy, gdy obserwuje się występowanie jednoznacznych objawów po spożyciu ryb.

Gdy anamneza nie jest jednoznaczna, można potwierdzić diagnozę pokarmowym testem prowokacyjnym. Pacjent spożywa daną rybę pod kontrolą lekarską w coraz wyższych dawkach, aż do wystąpienia pierwszych objawów.

Dokładny opis wszystkich wymienionych metod diagnostycznych znajduje się w artykułach, po kliknięciu na link.

Leczenie

Unikanie alergenów

Należy konsekwentnie unikać gatunków ryb, na które alergię potwierdzono badaniem. Pacjenci bardzo wrażliwi muszą nie tylko skreślić ryby ze swojego menu, ale nawet unikać oparów powstających przy gotowaniu ryb. Istnieje również ryzyko kontaminacji rybą i jest ono wyższe niż przy wielu innych produktach spożywczych. Sztućce, które miały styczność z rybą i nie zostały gruntownie wymyte, mogą doprowadzić do reakcji alergicznej.

Na gotowych opakowanych produktach w UE musi widnieć oznaczenie, jeżeli producent użył jako składnika ryby. Przypadkowa kontaminacja często jest również deklarowana dobrowolnie przez producentów (może zawierać śladowe ilości ryb). Obowiązek deklaracji dla produktów spożywczych sprzedawanych luzem bez opakowania oraz dla restauracji wejdzie dopiero dnia 13.12.2014.

Ryby są jednak ważnym źródłem jodu, białka i kwasów tłuszczowych Omega-3. Zbilansowana dieta może zrównoważyć ewentualne niedobory. W razie wątpliwości należy zwrócić się do doradcy żywieniowego.

Terapia lekami

Leki służą wyłącznie do leczenia już zaistniałych reakcji alergicznych. Jeżeli pacjent raz zareagował wstrząsem alergicznym na rybę, musi nosić przy sobie zestaw pierwszej pomocy. Jest on przepisywany przez lekarza. Dalsze informacje znajdują się w artykule „Wstrząs anafilaktyczny - nagły wypadek w alergologii”

Dla szkół i przedszkoli istnieją plany pierwszej pomocy na wypadek szoku alergicznego: Pierwsza pomoc w szoku alergicznym. Pacjenci powinni poinformować osoby w swoim najbliższym środowisku (rodzinę, przyjaciół, nauczycieli, kolegów w pracy) o swojej alergii na ryby i jej ewentualnych skutkach.

Ogólne porady

Pacjenci oraz rodzice uczulonego dziecka powinni przestrzegać kilku wskazówek:

  • Przed zakupem zawsze sprawdzać skład produktów i unikać tych, które mogłyby zawierać ryby.
  • Unikać surimi, zamienników mięsa łososia i produktów rybnych.
  • Zawsze pytać w restauracji na temat obróbki. Osoby silnie uczulone powinny zrezygnować z jadania w restauracji.
  • Zrezygnować z suplementów diety, które mogą zawierać rybę (olej rybny)

Mehr zum Thema Alergia na ryby:

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 10:11 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Grafik oben rechts (Fische): © schemmi / PIXELIO