Alergia na orzeszki ziemne

Alergia na orzeszki ziemneAlergia na orzeszki ziemne to alergia pokarmowa na alergeny rośliny strączkowej, jaką jest orzech arachidowy (bliższe informacje w artykule "orzeszki ziemne").

Wiadomo, że alergeny arachidowe mogą wywoływać szczególnie silne reakcje alergiczne. Najbardziej niebezpieczne są reakcje alergiczne po spożyciu potraw zawierających orzeszki. Alergen arachidowy jest odporny na obróbkę termiczną. Do wywołania reakcji alergicznej na orzeszki wystarcza ilość rzędu paru mikrogramów. Często dochodzi do duszności, obrzęku błon śluzowych i zaburzeń krążenia, aż po szok anafilaktyczny (patrz poniżej w okienku informacyjnym).

W USA i Anglii częściej niż w Niemczech

Szacuje się, że w Europie na alergie pokarmowe cierpi 1,3 procent do 8 procent dzieci oraz 0,3 procent do 2,4 procent dorosłych. Do głównych pokarmów uczulających należą oprócz jaj kurzych, mleka, owoców morza i selera również orzechy i orzeszki ziemne. W Wielkiej Brytanii w latach od 1989 do 1995 liczba alergików prawie potroiła się. Szacuje się, że w USA na alergię na orzeszki ziemne cierpi 1,5 miliona osób a 50 do 100 osób umiera rocznie z tego powodu.

W Niemczech również znane są przypadki śmiertelne spowodowane alergią na orzeszki. Jednak jak do tej pory nie ma dokładnych danych na temat częstości występowania alergii na orzeszki ziemne. Ponieważ obecnie również nie ma danych, jak często występują ciężkie reakcje (anafilaktyczne), nie można też powiedzieć, ile z tych reakcji jest wywołanych przez orzeszki.

Tak samo jak inne alergie, alergia na orzeszki wydaje się występować częściej w krajach zachodnich, mimo że spożywanie orzeszków jest dużo bardziej rozpowszechnione w Afryce i Azji. W Ameryce spożywa się głównie orzeszki surowe bądź prażone, podczas gdy w wielu innych krajach zazwyczaj gotuje się je lub smaży na głębokim tłuszczu. Być może proces prażenia orzeszków zwiększa ryzyko alergii.

Rozwój alergii - uczulenie

Niedawno opublikowane badanie naukowe wykazało, jakie czynniki mogą podwyższać ryzyko powstania alergii na orzeszki ziemne u dzieci:

  • podawanie mleka sojowego,
  • używanie maści do leczenia egzemy z olejem arachidowym i/lub
  • rodzinna skłonność do alergii na orzeszki i do egzemy (Lack 2003).

Nie jest jeszcze wyjaśnione (Frank 1999), czy alergeny w mleku matki mogą uczulać  oraz czy do uczulenia może dojść już w okresie ciąży (tzn. do pierwszego utworzenia przeciwciał IgE na orzeszki ziemne i gotowości do reakcji alergicznej na orzeszki).

W każdym razie należy unikać podawania orzeszków ziemnych niemowlętom. W Anglii, gdzie alergia na orzeszki występuje częściej niż w Niemczech, badania wykazały, że 80% dzieci spożywało orzeszki ziemne lub produkty je zawierające już w pierwszym roku życia (Sampson 1996). Oczywiście alergia na orzeszki może rozwinąć się również u dzieci starszych, młodzieży i dorosłych.

Rokowania

Rokowania w przypadku alergii na orzeszki są gorsze niż w przypadku innych alergii pokarmowych wieku dziecięcego (np. alergii na mleko i jajka). Tylko 25 procent dzieci alergicznych zaczyna z biegiem lat tolerować orzeszki. W przypadku alergii na mleko, jajka, soję i pszenicę odsetek dzieci, które przestają reagować alergicznie dochodzi aż do 80 procent (Friedrichs 2003).

Prace nad nowymi lekami

Trzy podstawowe filary leczenia alergii to: unikać – podawać leki – odczulać. Unikanie alergenu arachidowego jest bardzo trudne ze względu na popularne użycie i często ukrytą zawartość orzeszków w pożywieniu. Leki natomiast służą głównie terapii już po wystąpieniu reakcji alergicznej.

W związku z powyższym pokłada się nadzieje w odkryciu skutecznych terapii odczulających. W pierwszych badaniach naukowych na ten temat zaobserwowano jednak jeszcze bardzo dużo skutków ubocznych. Wielu badaczy usiłuje obecnie tak zmienić alergen arachidowy, aby wykluczyć szok anafilaktyczny podczas odczulania. Teoretycznie można by produkować orzeszki ziemne zmienione genetycznie i nie zawierające znanych nam alergenów. Również pewna nowa substancja, TNX-901, mogłaby pomóc alergikom pokarmowym. W eksperymentach z tym przeciwciałem działającym przeciwko przeciwciałom alergicznym wykazano, że pacjenci reagujący uprzednio alergicznie już na pół orzeszka mogli tolerować aż do ośmiu sztuk.

TNX-901 można obecnie stosować wyłącznie w celach naukowych (Leung 2003). Podobna substancja (patrz Omalizumab) jest dopuszczona w USA do leczenia astmy alergicznej, a nie alergii pokarmowych.

Z tego powodu stosowanie leku jest ograniczone, jak również w powodu wysokiej ceny i konieczności wykonywania regularnych zastrzyków.

Konieczność lepszej informacji

Orzeszki to jeden z najbardziej niebezpiecznych alergenów pokarmowych. Mimo, że osoby dotknięte alergią starają się unikać orzeszków, często dochodzi do wstrząsu anafilaktycznego z powodu orzeszków. Zaledwie, u co czwartej młodej osoby cierpiącej na alergię, zaniknie ona z biegiem lat. Jest nadzieja, że zasady postępowania w nagłych przypadkach oraz lepsza informacja dla rodzin, przyjaciół, nauczycieli i gastronomii o alergii na orzechy i innych alergiach pokarmowych, pomogą w przyszłości unikać przypadków śmiertelnych.

Pewien mały sukces to Rozporządzenie UE na temat Oznaczania Alergenów w Produktach Spożywczych, wydane w roku 2005. Nakazuje ono zdeklarowanie na produkcie spożywczym, jeżeli zawiera składniki orzeszków, niezależnie od ilości. Nakazuje ono zdeklarowanie na produkcie spożywczym, że zawiera on w składzie orzeszki ziemne, lub jakikolwiek produkt z orzeszków (np. tłuszcz, białko) niezależnie od ilości. Dotyczy to jednak tylko produktów opakowanych. Niestety nadal może się zdarzyć, że w trakcie procesu produkcyjnego może dojść do zanieczyszczenia produktu spożywczego orzeszkami. Zanieczyszczenie nie musi być deklarowane. Wielu producentów podaje jednak wskazówkę ostrzegawczą na opakowaniu ("Może zawierać śladowe ilości orzeszków ziemnych").

Ogólne porady dla alergików na orzeszki:

Alergicy lub rodzice dziecka z alergią powinni zwrócić uwagę na poniższe aspekty:

  • Sprawdzać zawsze skład produktu przy zakupie i unikać produktów, które zawierają lub mogą zawierać orzeszki.
  • Następujące pojęcia na liście zawartości produktu mogą wskazywać na użycie orzeszków: orzeszki, białko orzeszków arachidowych, masło orzechowe, mus orzechowy, krem orzechowy, olej arachidowy. Białko roślinne, tłuszcz i lecytyna (E 322) również mogą zawierać w składzie orzeszki. To musi być jednak podane na opakowaniu.
  • Uwaga, produkty już smażone (frytki, placki kartoflane, krokiety, Chicken McNuggets, Fast Food) mogą zawierać składniki orzechów.
  • Czekolada, ciastka, musli i suszone owoce często zanieczyszczone są śladowymi ilościami orzeszków. Często producenci podają jednak, że możliwa jest → kontaminacja śladową ilością orzeszków.
  • Towary niepakowane, takie jak wędliny i pieczywo, nie posiadają informacji o składzie produktu. Szczególnie pieczywo może zawierać orzeszki lub ich śladowe ilości jako zanieczyszczenie, gdyż w wielu piekarniach używa się orzeszki. Należy zapytać producenta!
  • Orzeszki ziemne stosuje się często w kuchni azjatyckiej, meksykańskiej i afrykańskiej (np. sos orzechowy).
  • Zanieczyszczenie śladowymi ilościami orzeszków może nastąpić wszędzie tam, gdzie używane są orzeszki, czyli w restauracjach, piekarniach, sklepach z wędlinami, lodziarniach, sieciach fast food, tak że przy silnej alergii na orzeszki odradza się jedzenia poza domem.
  • W produktach żywnościowych przeznaczonych dla dzieci mogą być zawarte orzeszki, są one jednak zdeklarowane.
  • Oleje tłoczone na zimno z innych roślin mogą być zanieczyszczone orzeszkami ziemnymi, gdyż małe olejarnie produkują zazwyczaj różne oleje.

W przypadku silnej alergii na orzeszki: 

  • Olej arachidowy rafinowany jest z reguły dobrze tolerowany. W przypadku bardzo silnej alergii nie można jednak wykluczyć wystąpienia reakcji alergicznej.
  • W ekstremalnym przypadku nawet pocałunek może doprowadzić do reakcji, jeżeli partner spożywał uprzednio orzeszki. Należy więc koniecznie porozmawiać z partnerem na temat alergii. Najskuteczniejszą metodą wyeliminowania alergenu ze śliny jest parogodzinna karencja po zjedzeniu orzeszków oraz spożywanie przez partnera dań niezawierających orzeszków. Żucie gumy, płukanie ust płynami ani mycie zębów nie jest wystarczające.
  • Orzeszki używane są również w innych celach np. w preparatach witaminowych (np. witamina D), olejkach do kąpieli, kremach, szamponach, rozjaśniaczach, klejach i linoleum.

Pomocna jest wymiana doświadczeń z innymi pacjentami. Pomocne jest członkostwo w grupie samopomocy.

Grupy samopomocy działające na terenie Niemiec można znaleźć tutaj:  Nakos (Narodowe Centrum Kontaktowe i Informacyjne oraz Wspierania Grup Samopomocy w Niemczech).

Listy wyboru produktów spożywczych

W literaturze (np. Grupy Roboczej Dietetyka w Alergologii 2003 i 2006) istnieje lista wyboru produktów spożywczych dla diety wykluczającej orzeszki ziemne. Należy zapytać o to lekarza. Zazwyczaj jednak sama taka lista nie jest wystarczająca.

Użyteczne i ważne jest zaciągnięcie porady u specjalisty żywieniowego doświadczonego w alergiach, aby zapewnić optymalny dobór składników odżywczych w diecie bez orzeszków dla danej osoby i jej preferencji dietetycznych.

Mehr zum Thema Alergia na orzeszki ziemne:

Diesen Artikel...

Stand: 21. Mai 2013 - 10:10 Uhr

Autor/Autorzy:

Źródło: 

Grafik oben rechts (Erdnüsse): © Lupo / PIXELIO.