Alergia

Gräserpollen

Definicja

Alergia do nadmierna reakcja układu immunologicznego na substancje z otoczenia normalnie niechorobotwórcze. Takie substancje nazywamy alergenami. ->Układ immunologiczny reaguje na te czynniki jak na substancje chorobotwórcze. Jednak jest to czasami wyraźnie nadmierna reakcja.

Formy alergii

W sensie naukowym pojęcie „alergia“ obejmuje wiele różnych schorzeń układu odpornościowego. Naukowcy rozróżniają cztery różne typy schorzeń:

Typ I:

W alergii typu I ->układ odpornościowy wytwarza tak zwane przeciwciała IgE przy pierwszym kontakcie z danym alergenem. Ta faza nazywa się fazą wywołania uczulenia. Przy następnym kontakcie ->układu odpornościowego z danym alergenem dochodzi w przeciągu kilku minut do reakcji alergicznej. Dlatego nazywamy ją reakcją natychmiastową. Symptomy takiej reakcji alergicznej mogą być różnorodne: od lekkich aż po zagrażające życiu.

Typowe jednostki chorobowe to katar sienny, pokrzywka, astma alergiczna, obrzęk naczynioruchowy lub wstrząs anafilaktyczny. Typowe alergeny to pyłki, sierść zwierząt, roztocze kurzu domowego, produkty spożywcze i jad owadów.

W środowisku lekarskim tylko ten typ natychmiastowej odpowiedzi immunologicznej określa się mianem alergii. Opis procesów immunologicznych znajduje się w pełnej wersji artykułu.

Typ II:

Przy tym typie reakcji ->układ odpornościowy wytwarza przeciwciała przeciwko komórkom własnego organizmu. Typowym przykładem dla reakcji typu II jest zniszczenie własnych krwinek czerwonych po transfuzji krwi z nieodpowiednią grupą. Inny przykład to zapalenie tarczycy Hashimoto. Jest to tzw. choroba autoimmunologiczna, w której przeciwciała niszczą własną tkankę tarczycy.

Typ III:

Charakterystycznym zjawiskiem dla typu III jest tworzenie kompleksów immunologicznych. Składają się one z antygenu i danego przeciwciała. Przykłady schorzeń tego typu to tzw. płuco rolnika (alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych) i schorzenia wywołane działaniem immunokompleksów.

Typ IV:

Szczególne miejsce w immunologii zajmuje alergia typu IV, czyli alergia kontaktowa. W tym przypadku alergenem nie są proteiny, jak w innych typach alergii. Owe substancje łączą się dopiero w skórze pacjenta z ->białkami organizmu i w tej kombinacji stają się alergenem. Prawidłowa nazwa alergenu przy alergii kontaktowej to hapten (Schmidt & Goebeler, 2011).

Oprócz tego alergia kontaktowa nie jest indukowana przez przeciwciała, ale przez limfocyty T. W czasie kontaktu pacjenta z substancją alergizującą komórki typu T alarmują komórki obronne. Ten proces trwa względnie długo. Reakcja alergiczna występuje więc dopiero po jednym do czterech dni.

Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są: nikiel, substancje zapachowe i substancje zawarte w kosmetykach.

Częstotliwość występowania

Występowanie alergii w populacji

We wrześniu 2006 i w maju 2007 Instytut Roberta Kocha opublikował wyniki obszernego badania naukowego na temat zdrowia dzieci i młodzieży w Niemczech. W tym badaniu środowiskowym, zwanym też KiGGS, zebrano dane od 17 450 dzieci w wieku od 0 do 17 lat, między innymi dotyczące chorób alergicznych. Na ten temat przeprowadzono wśród rodziców standaryzowaną ankietę lekarską oraz przebadano 13 016 próbek krwi od dzieci w wieku od 3 do 17 lat pod względem przeciwciał IgE przeciw 20 popularnym alergenom.

KiGGS dostarcza reprezentatywnych danych, co do częstotliwości występowania chorób alergicznych:

  • Choroby alergiczne to najczęściej występujący problem wieku dziecięcego.
  • Obecnie 16,1% dzieci w Niemczech cierpi na alergię, a u 22,9% stwierdzono alergię w przeszłości (chłopcy: 24,3%, dziewczęta: 23,9%).
  • Dzieci imigrantów oraz dzieci z ubogich rodzin mają rzadziej alergie.
  • 40,8% uczestników badania jest uczulonych na przynajmniej jeden alergen. Chłopcy (45%) częściej niż dziewczęta (36,4%).
  • Nie ma (już) praktycznie różnicy między Niemcami zachodnimi i wschodnimi.
  • 10,7% dzieci miało raz w życiu katar sienny. Wydaje się, że chłopcy (12,5%) chorują częściej niż dziewczęta (8,9%).
  • 8,7% dzieci cierpi aktualnie na katar sienny, czyli miało objawy w ciągu ostatnich 12 miesięcy (chłopcy: 10,0%, dziewczęta: 7,4%). Możliwe, że u dziewcząt katar sienny objawia się później lub jest później diagnozowany.
  • 13,2% dzieci miało raz w życiu egzemę atopową (neurodermitis), a według ankietowanych rodziców, obecnie cierpi na nią 7,2% dzieci.
  • U 9,9% dzieci wystąpiła przynajmniej raz w życiu egzema kontaktowa. Przy czym dziewczęta dotknięte są nią częściej niż chłopcy (13,8% w stosunku do 6,2%). Różnicę wśród płci stwierdza się dopiero w wieku szkolnym.

Zarysowały się wyraźne różnice wyników pod względem statusu socjoekonomicznego rodzin. Może to wskazywać na hipotezę higieniczną, która zakłada, że kontakt z wirusami i bakteriami w młodym wieku może chronić przed wystąpieniem alergii. Fakt, że dzieci imigrantów mają mniej alergii może mieć przyczynę w różnym trybie życia lub błędach systemowych badania naukowego.

(Źródło: Schlaud, M., Atzpodien, K., Thierfelder, W. (2007): Allergische Erkrankungen. Ergebnisse aus dem Kinder- und Jugendgesundheitssurvey (KiGGS). W: Bundesgesundheitsblatt tom 50. zeszyt 5/6, maj/czerwiec 2007. 701-710.)

Częstość występowania uczuleń z udziałem przeciwciał IgE

Częstość uczulenia w badaniu KiGGS wyrażona w %

/Beschriftung innerhalb des Diagramms Anfang/

tymotka

żyto

skórożarłoczek skryty (Dermatophagoides pteronyssinus) rodzaj roztocza

Dermatophagoides farinae rodzaj roztocza

brzoza

bylica

orzeszki ziemne

mąka pszenna

skóra psa

marchew

zielone jabłko

skóra kota

ziemniaki

mąka ryżowa

soja

białko mleka

białko jajka

tkanka nabłonkowa konia

kropidlak popielaty (Aspergillus fumigatus) rodzaj pleśni

Cladosporium herbarum rodzaj pleśni

 

/Beschriftung innerhalb des Diagramms Ende/

(Źródło: Allergo Journal (2007): Nowe dane z badania prewalencyjnego KiGGS. Allergo Journal 3, kwiecień 2007, 170.)

Możliwe objawy

  • trudności w oddychaniu, duszności
  • łzawienie oczu
  • zaczerwienienie i zapalenie spojówek
  • bąble
  • egzema (zaczerwienione, łuszczące się lub sączące zapalne zmiany skórne)
  • płynna wydzielina z nosa
  • obrzęk twarzy, obrzęk Quinckego
  • świsty, świszczący oddech
  • kaszel
  • świąd
  • ból głowy
  • bąble na skórze
  • katar
  • zatkany nos

Prognoza

Trend w rozwoju schorzeń alergicznych:

Obecnie nie jest jeszcze wyjaśnione, czy przyrost chorób atopowych jest skutkiem pojawienia się nowych, czy nasilenia znanych już wcześniej czynników.

Możliwe, że przyczynia się do tego utrata czynników ochronnych przed alergiami.

Zapobieganie

Profilaktyka alergii, czyli zapobieganie powstawania chorób alergicznych, byłoby najbardziej sensownym środkiem zaradczym. Profilaktyka jest więc najważniejszym tematem w alergologii, gdyż można wywierać wpływ na powstawanie i przebieg schorzeń o podłożu alergicznym.

Temat profilaktyki alergii jest jednak bardzo złożony, gdyż nie ma jak do tej pory całkowicie bezpiecznych i prostych metod zapobiegania alergii. Krótkie i ogólne porady nie wnoszą zbyt wiele. Rodziny dotknięte chorobą potrzebują intensywnego poradnictwa, które bierze pod uwagę ich własne okoliczności oraz opieki i motywacji przez kompetentny personel.

W dużej mierze dziedziczenie decyduje, czy dane dziecko będzie miało alergie. Szczególnie choroby alergiczne rodziców są czynnikiem ryzyka wystąpienia alergii u dziecka. Im więcej członków rodziny ma alergie i im częściej występują dane schorzenia (np. jeżeli oboje rodziców ma astmę), tym większe jest ryzyko dla dzieci w tej rodzinie. Oprócz czynników genetycznych, wpływ na powstawanie alergii mają również czynniki środowiskowe.

Sensowne środki prewencyjne dla dzieci o wysokim ryzyku wystąpienia alergii to unikanie wczesnego kontaktu z alergenami i unikanie biernego palenia (v. Berg, Pina-Symposium). Dym tytoniowy przed i po urodzeniu nasila gotowość do uczulenia, a gdy rodzice mają dziedziczne cechy atopii, ryzyko dla nowo narodzonego dziecka wzrasta siedmiokrotnie. Karmienie piersią (od 4 do 6 miesięcy) ma (słaby) efekt ochronny.

Za pomocą formularza "Der Kinder-Allergie (S)Check 2006" infolinii Pina można oszacować indywidualne ryzyko wystąpienia alergii u swojego dziecka.

Pewien przegląd możliwości zapobiegania alergii znajduje się w obszernym tekście informacyjnym Zapobieganie alergiom oraz w Empirycznych Wytycznych dla Zapobiegania Alergii Niemieckiego Stowarzyszenia Prewencji Alergii (abap).

Niemieckie Ministerstwo Rolnictwa, Ochrony Żywności i Ochrony Konsumenta (BMELV) przedstawiło w marcu 2007 swój plan działania przeciwko alergiom oraz odbyło dwie konferencje naukowe (wrzesień 2007 i październik 2008).

Wytyczono następujące cele:

  • większe bezpieczeństwo i lepsza jakość życia dla osób dotkniętych alergią w życiu codziennym,
  • zmniejszenie ilości powstawania alergii,
  • wczesne rozpoznawanie nowych alergii,
  • lepsza informacja dla konsumenta,
  • odciążenie gospodarki z kosztów, które dają się uniknąć.

 Główne filary działania to:

  • "Jeść i być smakoszem"
  • "Piękno i pielęgnacja ciała"
  • "Ubrania i zabawki"
  • "Na zewnątrz i w podróży"
  • "Monitoring"
  • "Komunikacja"

Temat nie jest nowy, aby więc szybko osiągnąć efekty, plan działania powinien posłużyć się już istniejącymi strukturami (np. Niemieckie Stowarzyszenie Prewencji Alergii (ABAP)) neutralnymi ofertami w internecie o sprawdzonej jakości oraz skoncentrować się na utworzeniu sieci z innymi podmiotami i inicjatywami.

Pierwszym ważnym krokiem w tym kierunku było utworzenie w grudniu 2008 "Sieci Młoda Rodzina", która wydała w czerwcu 2010 spójne wytyczne i porady na temat żywienia noworodków i odżywiania podczas karmienia piersią.

Diesen Artikel...

Stand: 3. Dezember 2013 - 10:35 Uhr

Autor/Autorzy: